Chạy đua tiến độ trên từng mét mặt bằng
Tại xã Xuân Lâm, chính quyền xã được giao làm chủ đầu tư Dự án thành phần 7 về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thuộc Dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy, với tổng mức đầu tư hơn 198,5 tỷ đồng. Sau thời gian tập trung triển khai, công tác giải phóng mặt bằng đạt nhiều kết quả tích cực. Toàn bộ chiều dài 0,94 km đi qua đất lâm nghiệp đã hoàn thành bàn giao.
Đối với đất nông nghiệp, xã đã hoàn thành 4,15/4,32 km, đạt khoảng 96%. Khối lượng còn lại tập trung ở khoảng 150 thửa đất nông nghiệp với diện tích gần 9 ha.
Theo hồ sơ địa chính, diện tích này thuộc quỹ đất do xã quản lý, trong khi thực tế người dân đã sử dụng ổn định để sản xuất nông nghiệp trước năm 2014. Việc xác định nguồn gốc sử dụng đất vì vậy cần được rà soát kỹ lưỡng nhằm bảo đảm đúng quy định của pháp luật và quyền lợi của người dân.
Ông Hoàng Đức Trung - Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Lâm cho biết: Các tổ công tác hằng ngày xuống tận thôn, xóm để đối chiếu hồ sơ, kiểm tra hiện trạng, gặp gỡ từng hộ dân. Công tác tuyên truyền được thực hiện song song với việc rà soát hồ sơ nhằm tạo sự đồng thuận trong nhân dân. Mục tiêu xã đặt ra là hoàn thành bàn giao mặt bằng đất nông nghiệp trước ngày 10/7 và đất ở trước ngày 15/7 theo yêu cầu của Chủ tịch UBND tỉnh.
Trên cùng tuyến cao tốc, tuyến đường đi qua xã Nam Đàn dài 10,12 km, ảnh hưởng đến 1.282 thửa đất với tổng diện tích thu hồi hơn 83,34 ha. Xã đã hoàn thành giải phóng mặt bằng ở phần đất nông, lâm nghiệp, phần việc còn lại tập trung ở đất ở, đất vườn và bố trí tái định cư.
Cuối tháng 6, xã hoàn thành việc niêm yết công khai dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với 178 thửa đất của 125 hộ dân. Tuy nhiên, quá trình áp giá bồi thường gặp nhiều ý kiến khác nhau nên mới có 34 hộ ký hồ sơ, trong đó 18 hộ được phê duyệt phương án.
Kiến nghị của các hộ còn lại chủ yếu xoay quanh giá bồi thường đất ở, đơn giá bồi thường nhà ở, công trình, vật kiến trúc, cách xác định giá đất nông nghiệp trong cùng thửa đất ở và điều kiện bố trí tái định cư.
Để tháo gỡ, ông Nguyễn Văn Dương - Phó Chủ tịch UBND xã Nam Đàn cho biết, địa phương đã làm việc với đơn vị tư vấn xác định giá đất tổ chức nhiều cuộc làm việc; đồng thời đối thoại trực tiếp với người dân vào các ngày 29/6 và 6/7. Cuộc đối thoại gần nhất có sự tham gia của lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Ban Quản lý dự án, đại diện các hộ dân cùng luật sư nhằm giải đáp cụ thể từng nhóm vấn đề.
Sau đối thoại, xã tiếp tục ban hành văn bản trả lời các kiến nghị; phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát các trường hợp đủ điều kiện bố trí tái định cư; thành lập 6 tổ công tác trực tiếp đến từng hộ gia đình tuyên truyền, giải thích các quy định hiện hành.
Không khí khẩn trương cũng hiện hữu tại Dự án Cảng nước sâu Cửa Lò. Dự án đã hoàn thành thủ tục thuê đất đối với 9,8/32 ha; công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cơ bản hoàn thành trên diện tích 17,57/32 ha.
Trong phạm vi này, lãnh đạo UBND xã Hải Lộc cho biết, 3 ngôi mộ vẫn chưa thể di dời do còn vướng việc thống nhất vị trí và thời điểm thực hiện. Chính quyền xã đang tiếp tục làm việc với các gia đình để lựa chọn phương án phù hợp, bảo đảm phong tục tập quán và đáp ứng tiến độ dự án.
Phần việc còn lại chủ yếu liên quan đến những trường hợp phát sinh cần xem xét cụ thể liên quan đến 20 thửa đất nằm xen kẹp giữa phạm vi đất nông nghiệp thuộc phạm vi quy hoạch dự án và tuyến đường quốc phòng, trong số này có 8 thửa đất đã xây dựng nhà ở ổn định nhiều năm.
Qua kiểm tra hiện trường, sau khi dự án hoàn thành san lấp phần đất nông nghiệp phía sau khu dân cư này, nhiều vị trí nhà ở sẽ thấp hơn mặt bằng dự án khoảng 2-2,5 m nên tiềm ẩn nguy cơ ngập úng trong mùa mưa bão và ảnh hưởng lâu dài đến điều kiện sinh hoạt nhân dân.
Gia đình anh Nguyễn Hoàng Hăng, xóm Quyết Tâm là một trong những hộ chịu tác động trực tiếp. Anh cho biết, trong thời gian thi công đã xuất hiện tình trạng bụi, một số vị trí của ngôi nhà có dấu hiệu nứt. Điều khiến gia đình lo lắng hơn là khi dự án hoàn thành san lấp, khu vực nhà ở sẽ trở thành vùng thấp, bị bao quanh bởi nền dự án có cao độ lớn hơn. Anh mong muốn cơ quan chức năng xem xét thu hồi toàn bộ phần đất ở còn lại và bố trí tái định cư để người dân ổn định cuộc sống lâu dài.
Ông Đậu Xuân Luân - Phó Chủ tịch UBND xã Hải Lộc cho biết, chính quyền địa phương đã trực tiếp xuống hiện trường nắm bắt tình hình, ghi nhận đầy đủ các kiến nghị của người dân. Quan điểm của địa phương là cần nghiên cứu phương án di dời các hộ dân tới khu vực phù hợp hơn nhằm bảo đảm cuộc sống ổn định trong thời gian dài. UBND xã đã có văn bản báo cáo UBND tỉnh, đề nghị các sở, ngành xem xét, đánh giá toàn diện hiện trạng để xây dựng phương án xử lý phù hợp.
Đưa các đại dự án vào guồng thi công
Nghệ An hiện đang đồng thời triển khai nhiều dự án trọng điểm có ý nghĩa chiến lược, riêng 5 dự án về giao thông, hạ tầng, năng lượng đang triển khai đã có tổng mức đầu tư hơn 97 nghìn tỷ đồng, gồm: Dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy (hơn 23.940 tỷ đồng), Dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 46 đoạn Vinh - Nam Đàn (500 tỷ đồng), Dự án Hạ tầng ưu tiên và phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu khu vực đô thị Vinh (4.502 tỷ đồng), Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập (59.372 tỷ đồng) và Dự án Cảng nước sâu Cửa Lò (9.000 tỷ đồng).
Quy mô đầu tư lớn chưa từng có đặt ra yêu cầu rất cao về tiến độ giải phóng mặt bằng, giải ngân vốn và tổ chức thi công. Mỗi ngày rút ngắn được trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sẽ tạo thêm điều kiện để các nhà thầu tăng tốc triển khai, sớm hình thành những công trình hạ tầng có sức lan tỏa đối với phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Chính vì vậy, lãnh đạo tỉnh thường xuyên làm việc, kiểm tra, đôn đốc tiến độ. Gần đây nhất, cuối tháng 6 vừa qua, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải đã chủ trì cuộc làm việc chuyên đề về tiến độ 5 dự án trọng điểm trên. Sau khi nghe báo cáo của các sở, ngành, chủ đầu tư và chính quyền các xã, phường liên quan, Chủ tịch UBND tỉnh giao rõ mốc thời gian, trách nhiệm và đầu việc đối với từng đơn vị.
Đối với Dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy, mục tiêu được xác định là bảo đảm đủ điều kiện triển khai đồng loạt 6/6 gói thầu xây lắp trước ngày 30/9/2026. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các xã tập trung cao độ cho công tác giải phóng mặt bằng, đẩy nhanh các thủ tục, hoàn thành việc bàn giao theo đúng tiến độ đã cam kết.
Nguyên tắc xuyên suốt là "giải phóng mặt bằng đến đâu, bàn giao ngay đến đó", thực hiện theo hình thức cuốn chiếu để Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An tiếp nhận; đồng thời phối hợp quản lý chặt chẽ hiện trạng, ngăn chặn tình trạng tái lấn chiếm. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội tăng cường tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.
Đối với Dự án Hạ tầng ưu tiên và phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu khu vực đô thị Vinh, Chủ tịch UBND tỉnh giao UBND các phường Trường Vinh và Thành Vinh trực tiếp thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng thay cho Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh. Hai phường thành lập Ban Chỉ đạo do Bí thư Đảng ủy làm Trưởng ban để trực tiếp lãnh đạo, điều hành, bảo đảm tiến độ bàn giao mặt bằng theo yêu cầu của dự án.
Còn Dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 46 đoạn Vinh - Nam Đàn do Ban Quản lý dự án 85, Bộ Xây dựng làm chủ đầu tư, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu chủ đầu tư huy động tối đa nhân lực, thiết bị và vật tư, tận dụng điều kiện thời tiết thuận lợi để tăng tốc thi công, sớm khắc phục những bất cập ảnh hưởng đến đời sống người dân và an toàn giao thông. Đại diện Ban Quản lý dự án 85 cam kết hoàn thành hạng mục thảm bê tông nhựa mặt đường trước ngày 30/8/2026.
Các dự án trọng điểm còn lại, Chủ tịch UBND tỉnh đã chỉ đạo cụ thể, trong đó yêu cầu chung được đặt ra là đẩy nhanh công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng, tổ chức thi công đúng kế hoạch và sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư.
Những chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo tỉnh đang tạo sự chuyển động đồng bộ trong toàn hệ thống. Trên các công trường, từng mét mặt bằng được bàn giao đồng nghĩa với thêm một phần việc được nối tiếp; trên từng tuyến đường, từng khu tái định cư, tiến độ thi công đang được đẩy nhanh từng ngày.
