(hoinhabaonghean.vn) - Cách mạng Tháng Tám năm 1945 giành lại độc lập cho dân tộc trong bối cảnh nền kinh tế kiệt quệ, đời sống Nhân dân hết sức khó khăn. Những quyết sách chống “giặc đói”, khôi phục sản xuất, thực hành tiết kiệm và huy động sức dân đã cho thấy một bài học có giá trị lâu dài: độc lập dân tộc cần được củng cố bằng một nền tảng kinh tế ngày càng vững chắc và đời sống Nhân dân ngày càng được nâng cao. Hơn tám thập niên sau, bài học ấy tiếp tục gợi mở cho Nghệ An trong phát huy nội lực, đổi mới mô hình tăng trưởng và hiện thực hóa khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới.
Sau Cách mạng Tháng Tám, chính quyền cách mạng non trẻ phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, trong đó kinh tế và đời sống Nhân dân là những vấn đề đặc biệt cấp bách. Trong hoàn cảnh ấy, điều có giá trị lâu dài không phải là một mô hình kinh tế có thể áp dụng nguyên trạng cho hôm nay, mà là tinh thần dựa vào sức dân, khơi dậy nguồn lực trong dân, phục hồi năng lực sản xuất và lấy đời sống Nhân dân làm thước đo phát triển. Ngày nay, nội lực không chỉ là nguồn lực vật chất mà còn bao gồm sức mạnh của doanh nghiệp, nguồn nhân lực, khoa học – công nghệ, kết cấu hạ tầng và năng lực quản trị; đồng thời được thể hiện ở khả năng hấp thụ, chuyển hóa hiệu quả ngoại lực thành năng lực phát triển của chính mình.
Phát huy nội lực - bài học từ những ngày đầu độc lập
Ngay sau ngày độc lập, chống “giặc đói” được đặt ngang tầm một cuộc chiến. Chính phủ phát động tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, cứu đói, đồng thời huy động sự đóng góp tự nguyện của Nhân dân để giải quyết những khó khăn cấp bách của Nhà nước mới. Trong bối cảnh ngân khố eo hẹp, Quỹ Độc lập được thành lập và Tuần lễ Vàng được tổ chức từ ngày 17 đến 24/9/1945. Hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ, các tầng lớp Nhân dân tự nguyện đóng góp tiền, vàng và tài sản, bổ sung nguồn lực cho Nhà nước trong những ngày đầu độc lập.
Ý nghĩa của những hoạt động ấy không chỉ nằm ở nguồn tài chính huy động được. Trong hoàn cảnh đất nước vừa giành độc lập, nguồn lực vật chất còn hạn chế, sức dân đã trở thành điểm tựa để chính quyền giải quyết khó khăn trước mắt, ổn định đời sống, phục hồi sản xuất và từng bước gây dựng nền tảng tài chính của Nhà nước độc lập.
Từ thực tiễn đó có thể nhận diện ba giá trị lâu dài đối với phát triển kinh tế. Trước hết, một nền độc lập bền vững cần được củng cố bằng một nền tảng kinh tế và nguồn lực quốc gia đủ mạnh. Thứ hai, Nhân dân không chỉ là chủ thể tạo ra nguồn lực mà còn là lực lượng quyết định sức mạnh nội sinh của nền kinh tế. Thứ ba, mục tiêu cuối cùng của phát triển phải là nâng cao đời sống Nhân dân; tăng trưởng chỉ thực sự có ý nghĩa khi chuyển hóa thành việc làm, thu nhập và điều kiện sống tốt hơn.
Bài học ấy không đồng nghĩa với khép kín hay chỉ dựa vào nguồn lực bên trong. Trong nền kinh tế hội nhập, phát huy nội lực còn là khả năng tiếp nhận, hấp thụ và chuyển hóa các nguồn lực bên ngoài thành năng lực phát triển của chính mình. Trong bối cảnh hiện nay, bài học đó gợi mở yêu cầu Nghệ An đồng thời khơi thông nguồn lực bên trong và nâng cao năng lực hấp thụ nguồn lực bên ngoài, qua đó tạo thêm dư địa và động lực phát triển.
Phát huy nội lực, tạo động lực tăng trưởng mới cho Nghệ An
Bức tranh kinh tế Nghệ An những năm gần đây cho thấy nhiều chuyển động tích cực. Theo số liệu công bố về tình hình kinh tế - xã hội năm 2025, GRDP tăng 8,44%, kim ngạch xuất khẩu đạt 4,5 tỷ USD và hàng hóa đã vươn tới 170 quốc gia, vùng lãnh thổ. Sáu tháng đầu năm 2026, GRDP tăng 9,65% - mức cao nhất cùng kỳ kể từ năm 2012; công nghiệp và xây dựng tăng 14,32%, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 20,38%.
Theo Báo cáo số 580/BC-UBND ngày 01/7/2026 của UBND tỉnh Nghệ An, sáu tháng đầu năm 2026, tổng vốn cấp mới và điều chỉnh đạt hơn 74,3 nghìn tỷ đồng; riêng FDI đạt 2,32 tỷ USD, xếp thứ ba cả nước. Nguồn vốn này góp phần mở rộng năng lực sản xuất, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao khả năng hấp thụ của nền kinh tế địa phương.
Thu hút được nguồn lực bên ngoài chưa đồng nghĩa với nội lực kinh tế đã mạnh. Công nghiệp hỗ trợ của Nghệ An còn hạn chế, số doanh nghiệp địa phương tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI còn ít, mức độ lan tỏa sang kinh tế trong tỉnh chưa tương xứng. Vì vậy, vấn đề không chỉ là thu hút thêm vốn đầu tư mà quan trọng hơn là làm cho dòng vốn ấy tạo ra năng lực mới cho nền kinh tế địa phương.
Định hướng phát triển của tỉnh đặt ra yêu cầu thu hút có chọn lọc các dự án FDI công nghệ cao, năng lượng sạch, ưu tiên khả năng chuyển giao công nghệ, đồng thời nâng tầm doanh nghiệp bản địa và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây chính là cơ sở để chuyển hóa ngoại lực thành nội lực: mỗi dự án đầu tư không chỉ làm tăng vốn và sản lượng mà còn cần góp phần hình thành doanh nghiệp phụ trợ, nâng kỹ năng lao động, chuyển giao công nghệ và mở rộng chuỗi cung ứng ngay tại Nghệ An.
Nội lực cần được bồi đắp đồng thời ở cả ba khu vực của nền kinh tế. Sáu tháng đầu năm 2026, dịch vụ chiếm 41,11% GRDP; nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 21,9%, tiếp tục giữ vai trò ổn định; công nghiệp và xây dựng trở thành đầu tàu tăng trưởng. Điều đó đòi hỏi Nghệ An chuyển mạnh từ mở rộng quy mô sang nâng cao năng suất và giá trị gia tăng: phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghiệp hỗ trợ; nông nghiệp xanh, thông minh, liên kết chuỗi; dịch vụ logistics hiện đại gắn với cảng biển, cửa khẩu và các hành lang kinh tế.
Một trong những động lực quan trọng của quá trình đó là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp nâng năng suất, giảm chi phí mà còn nâng khả năng tham gia chuỗi giá trị, cải thiện năng lực quản trị và tăng khả năng hấp thụ công nghệ từ khu vực đầu tư nước ngoài.
Khát vọng phát triển đã được lượng hóa trong Kế hoạch số 142/KH-UBND ngày 5/3/2026. Đến năm 2030, Nghệ An đặt mục tiêu GRDP trên 513.995 tỷ đồng, kim ngạch xuất khẩu 9 tỷ USD và kinh tế số đóng góp 25-30% GRDP. Những mục tiêu này chỉ có thể đạt được khi tăng trưởng dựa ngày càng nhiều hơn vào năng suất, công nghệ và chất lượng nguồn lực, thay vì chủ yếu dựa vào mở rộng vốn và quy mô.
Đằng sau các mục tiêu ấy, vấn đề căn bản vẫn là chất lượng nội lực. Nghệ An chỉ có thể phát triển nhanh và bền vững khi doanh nghiệp địa phương lớn lên cùng dòng vốn FDI; năng suất lao động được nâng cao cùng quá trình công nghiệp hóa; nông nghiệp chuyển từ sản lượng sang giá trị; khoa học - công nghệ thực sự đi vào sản xuất; hạ tầng tạo được kết nối và thể chế địa phương khơi thông các nguồn lực.
Bối cảnh sau Cách mạng Tháng Tám và yêu cầu phát triển Nghệ An hôm nay rất khác nhau, nhưng một giá trị vẫn xuyên suốt: sức mạnh phát triển bền vững trước hết phải được gây dựng từ nội lực. Với Nghệ An, phát huy nội lực không phải là thu mình trước hội nhập, mà là nâng cao năng lực tiếp nhận, hấp thụ và biến những cơ hội của thời đại thành sức mạnh của doanh nghiệp, con người và nền kinh tế địa phương. Nội lực càng vững, khả năng tự chủ càng cao, tạo nền tảng để tỉnh chủ động nắm bắt cơ hội và phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.
Lê Thu Hường/Trường Chính trị tỉnh Nghệ An
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Hồ Chí Minh (2011), Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 4, xuất bản lần thứ ba, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội.
2. Bộ Chính trị (2023), Nghị quyết số 39-NQ/TW ngày 18/7/2023 về xây dựng và phát triển tỉnh Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
3. Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An (2026), Kế hoạch số 142/KH-UBND ngày 05/3/2026 về triển khai Chương trình hành động của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030 và tiếp tục tăng trưởng nhanh, bền vững đến năm 2045.
4. Chính phủ (2026), Nghị quyết số 169/NQ-CP ngày 27/6/2026 về mục tiêu tăng trưởng của các địa phương năm 2026 và giai đoạn 2026-2030 để thực hiện Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương, Nghị quyết số 25/2026/QH16 của Quốc hội và Nghị quyết số 109/NQ-CP của Chính phủ.
5. Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An (2026), Báo cáo số 580/BC-UBND ngày 01/7/2026 về tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2026, nhiệm vụ và giải pháp 6 tháng cuối năm 2026.
6. Thống kê tỉnh Nghệ An (2026), Tình hình kinh tế - xã hội tháng 12 và năm 2025, công bố ngày 05/01/2026.
Tags: phát triển, Nghệ An
