(hoinhabaonghean.vn) - Nghệ An đang từng bước hình thành nền nông nghiệp an toàn với ngày càng nhiều sản phẩm OCOP, sản phẩm áp dụng VietGAP, HACCP và truy xuất nguồn gốc. Tuy nhiên, đầu ra cho nông sản an toàn vẫn chưa tương xứng với tiềm năng khi khả năng tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại, xây dựng thương hiệu và duy trì thị trường ổn định còn hạn chế. Trong bối cảnh tỉnh triển khai các chính sách mới về nông sản, thực phẩm an toàn giai đoạn 2026-2030, tháo gỡ nút thắt thị trường trở thành yêu cầu cấp thiết để nâng cao giá trị nông sản, tăng thu nhập cho người sản xuất và thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.
Nguồn cung lớn nhưng đầu ra chưa tương xứng
Cùng với quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp, Nghệ An chú trọng nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm và giá trị sản phẩm. Toàn tỉnh có hơn 168.000 ha lúa, gần 42.000 ha rau, củ, quả và hơn 20.000 ha cây ăn quả, cùng nhiều vùng nguyên liệu chè, chăn nuôi, thủy sản. Nhiều cơ sở đã áp dụng VietGAP, HACCP, sản xuất hữu cơ và truy xuất nguồn gốc.
Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tiếp tục tạo diện mạo mới cho sản phẩm địa phương. Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, đến tháng 8/2026, toàn tỉnh có 588 sản phẩm OCOP, gồm 545 sản phẩm 3 sao, 40 sản phẩm 4 sao và 3 sản phẩm 5 sao. Nhiều sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, nông nghiệp và chế biến nông sản đã từng bước tham gia các chuỗi phân phối hiện đại, hệ thống cửa hàng thực phẩm và siêu thị trong, ngoài tỉnh; một số sản phẩm tạo được vị thế nhờ ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới phương thức kinh doanh.
Chuyển đổi số cũng mở thêm không gian thị trường. Hiện có hơn 470 doanh nghiệp tham gia sàn thương mại điện tử 37nghean.com, với hơn 9,2 triệu lượt truy cập. Hơn 266.000 hộ sản xuất nông nghiệp tham gia các sàn thương mại điện tử với 7.653 sản phẩm, đưa Nghệ An xếp thứ 5 cả nước về chỉ tiêu này. Điều đó cho thấy nông sản và sản phẩm OCOP của tỉnh đã có bước chuyển từ tiêu thụ truyền thống sang các kênh phân phối số.
Cùng với quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp, Nghệ An chú trọng nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm và giá trị sản phẩm. Toàn tỉnh có hơn 168.000 ha lúa, gần 42.000 ha rau, củ, quả và hơn 20.000 ha cây ăn quả, cùng nhiều vùng nguyên liệu chè, chăn nuôi, thủy sản. Nhiều cơ sở đã áp dụng VietGAP, HACCP, sản xuất hữu cơ và truy xuất nguồn gốc.
Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tiếp tục tạo diện mạo mới cho sản phẩm địa phương. Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, đến tháng 8/2026, toàn tỉnh có 588 sản phẩm OCOP, gồm 545 sản phẩm 3 sao, 40 sản phẩm 4 sao và 3 sản phẩm 5 sao. Nhiều sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, nông nghiệp và chế biến nông sản đã từng bước tham gia các chuỗi phân phối hiện đại, hệ thống cửa hàng thực phẩm và siêu thị trong, ngoài tỉnh; một số sản phẩm tạo được vị thế nhờ ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới phương thức kinh doanh.
Chuyển đổi số cũng mở thêm không gian thị trường. Hiện có hơn 470 doanh nghiệp tham gia sàn thương mại điện tử 37nghean.com, với hơn 9,2 triệu lượt truy cập. Hơn 266.000 hộ sản xuất nông nghiệp tham gia các sàn thương mại điện tử với 7.653 sản phẩm, đưa Nghệ An xếp thứ 5 cả nước về chỉ tiêu này. Điều đó cho thấy nông sản và sản phẩm OCOP của tỉnh đã có bước chuyển từ tiêu thụ truyền thống sang các kênh phân phối số.
Thị trường xuất khẩu tiếp tục được mở rộng. Đến cuối tháng 6/2026, hàng hóa Nghệ An đã được xuất khẩu tới khoảng 150 quốc gia và vùng lãnh thổ, với các mặt hàng chủ lực như gạo, tinh bột sắn, gỗ, hạt tiêu, cà phê, thủy sản và nhựa thông. Đây là điều kiện thuận lợi để sản phẩm nông nghiệp, OCOP có chất lượng tiếp cận những thị trường rộng lớn hơn.
Tuy nhiên, “có sản phẩm đạt chuẩn” chưa đồng nghĩa với “có thị trường ổn định”. Không ít sản phẩm OCOP vẫn khó vào siêu thị do chưa đáp ứng đồng thời yêu cầu về sản lượng, chất lượng đồng đều, bao bì, hồ sơ pháp lý, logistics và chi phí thương mại. Nhiều hợp tác xã, hộ sản xuất vẫn tiêu thụ chủ yếu qua thương lái, chợ truyền thống hoặc điểm bán nhỏ; hợp đồng dài hạn và chuỗi cung ứng bền vững còn ít.
Điểm nghẽn xuất phát từ cả phía sản xuất và thị trường. Quy mô nhiều chủ thể còn nhỏ, năng lực tài chính và quản trị hạn chế; khả năng duy trì sản lượng, chuẩn hóa chất lượng và đáp ứng yêu cầu nhà phân phối chưa cao. Xây dựng thương hiệu ở một số sản phẩm mới dừng ở nhãn hiệu, bao bì, chưa hình thành chiến lược thị trường rõ ràng; liên kết giữa vùng nguyên liệu, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến, logistics và hệ thống bán lẻ chưa chặt chẽ. Đây là khoảng cách cần thu hẹp để biến lợi thế sản phẩm thành lợi thế thị trường.
Mở rộng thị trường tiêu thụ - chìa khóa nâng cao giá trị nông sản
Năm 2026, yêu cầu phát triển nông sản an toàn tiếp tục được đặt ra ở tầm chính sách. Ngày 16/01/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 110/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Tuyên truyền, vận động, hướng dẫn nông dân sản xuất, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn vì sức khỏe cộng đồng giai đoạn 2026-2030”. Trên cơ sở đó, ngày 24/4/2026, UBND tỉnh Nghệ An ban hành Kế hoạch số 317/KH-UBND triển khai Đề án trên địa bàn tỉnh.
Đáng chú ý, Kế hoạch số 688/KH-UBND ngày 27/7/2026 của UBND tỉnh Nghệ An về triển khai Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030 đã mở rộng cách tiếp cận từ phát triển sản phẩm sang phát triển thị trường và năng lực hội nhập. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 có 250-300 doanh nghiệp duy trì hoạt động xuất khẩu ổn định; 80 - 90 doanh nghiệp mở rộng thị trường xuất khẩu mới; ít nhất 20 doanh nghiệp được hỗ trợ chuyên sâu từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất đến phân phối và xây dựng thương hiệu. Vì vậy, sản xuất an toàn cần gắn chặt hơn với chuỗi giá trị và thị trường tiêu thụ.
Trước hết, cần tổ chức lại sản xuất theo nhu cầu thị trường. Đối với từng nhóm sản phẩm chủ lực, cần xác định rõ thị trường mục tiêu, tiêu chuẩn phân phối, quy mô sản lượng, mùa vụ và yêu cầu logistics. Hợp tác xã cần làm đầu mối tập hợp sản lượng, kiểm soát chất lượng, ký kết hợp đồng; doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt chế biến, phân phối và phát triển thị trường. Sản xuất theo đơn đặt hàng và tiêu chuẩn cụ thể sẽ hạn chế rủi ro “được mùa, mất giá”.
Thứ hai, cần mở rộng các kênh phân phối và từng bước tiếp cận thị trường quốc tế. Kế hoạch số 688/KH-UBND xác định phát triển xuất khẩu số, thương mại điện tử xuyên biên giới, mở rộng hệ thống phân phối và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu. Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu có từ 30–50 sản phẩm OCOP, sản phẩm chủ lực được quảng bá trên các nền tảng quốc tế; 100% doanh nghiệp tham gia Chương trình được đào tạo, tập huấn về xuất khẩu số, thương mại điện tử xuyên biên giới và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Đây là hướng đi quan trọng để mở rộng không gian tiêu thụ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản Nghệ An.
Thứ ba, thương mại điện tử cần được khai thác như một kênh tiêu thụ quan trọng. Các chủ thể cần được hỗ trợ kỹ năng xây dựng gian hàng số, quảng bá, quản trị đơn hàng và logistics. Mã QR cần cung cấp thông tin về vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn sản xuất, cơ sở chế biến và chứng nhận chất lượng. Qua đó, chuyển đổi số vừa mở rộng kênh bán hàng, vừa củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với nông sản an toàn.
Thứ tư, xây dựng thương hiệu phải chuyển từ “có nhãn hiệu” sang “có vị thế thị trường”. Mỗi sản phẩm cần xác định câu chuyện phân khúc khách hàng, lợi thế khác biệt; đồng thời nâng cao chất lượng bao bì, thiết kế, chứng nhận và bảo hộ sở hữu trí tuệ. Có thể gắn tiêu thụ sản phẩm đặc trưng với du lịch nông thôn, điểm giới thiệu OCOP và các sự kiện văn hóa – du lịch, qua đó mở rộng không gian quảng bá và tiêu thụ sản phẩm.
Cuối cùng, cần coi hiệu quả tiêu thụ là tiêu chí quan trọng khi đánh giá kết quả phát triển nông sản an toàn và OCOP. Bên cạnh số sản phẩm được chứng nhận, cần theo dõi tỷ lệ sản phẩm vào chuỗi bán lẻ, doanh thu sau công nhận, số hợp đồng tiêu thụ dài hạn, mức độ hiện diện trên nền tảng số và khả năng mở rộng thị trường. Cách tiếp cận này sẽ giúp chính sách hỗ trợ đi vào chiều sâu và hướng nguồn lực tới các mô hình có khả năng phát triển bền vững.
Nghệ An có lợi thế lớn về nguồn nguyên liệu, sản phẩm đặc trưng và số lượng sản phẩm OCOP. Vấn đề hiện nay không chỉ là làm ra nông sản an toàn mà quan trọng hơn là đưa sản phẩm đến đúng thị trường, với chất lượng ổn định, thương hiệu rõ ràng và chuỗi phân phối bền vững. Khi nút thắt thị trường được tháo gỡ, giá trị nông sản an toàn mới được chuyển hóa đầy đủ thành thu nhập cho người sản xuất, niềm tin cho người tiêu dùng và động lực phát triển nông nghiệp bền vững của tỉnh./.
Thu Hường - Hằng Nga/Trường Chính trị tỉnh Nghệ An
Tài liệu tham khảo
1 Thủ tướng Chính phủ (2026), Quyết định số 110/QĐ-TTg ngày 16/01/2026 phê duyệt Đề án “Tuyên truyền, vận động, hướng dẫn nông dân sản xuất, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn vì sức khỏe cộng đồng giai đoạn 2026–2030”.
2. Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An (2026), Kế hoạch số 317/KH-UBND ngày 24/4/2026 thực hiện Đề án “Tuyên truyền, vận động, hướng dẫn nông dân sản xuất, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn vì sức khỏe cộng đồng giai đoạn 2026–2030” trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
3. Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An (2026), Kế hoạch số 688/KH-UBND ngày 27/7/2026 về triển khai Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026–2030 trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
4. Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An (2026), Thông tin về tình hình phát triển sản phẩm OCOP tỉnh Nghệ An năm 2026.
