Sau sáp nhập, phát hiện 9 công trình xây dựng không đủ hồ sơ
Ngày 23/7, Thanh tra tỉnh Nghệ An vẫn đang thanh tra hàng loạt công trình ở xã Lương Sơn sau khi có văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh. Đây là những công trình đã hoàn thành xây dựng và đưa vào sử dụng nhưng không có hồ sơ, thủ tục để nghiệm thu, quyết toán. Vụ việc chỉ bị phát giác sau khi chính quyền 2 cấp đi vào hoạt động, các nhà thầu đồng loạt tới yêu cầu chính quyền xã thanh, quyết toán các công trình.
Lương Sơn là xã mới, được sáp nhập từ các xã Tràng Sơn, Hồng Sơn, Bài Sơn và Đông Sơn (thuộc huyện Đô Lương cũ). Theo ông Trần Kim Đoàn - Chủ tịch UBND xã Lương Sơn, vụ việc xảy ra ở xã Tràng Sơn cũ. Đầu năm 2026, UBND xã Lương Sơn nhận được đơn kiến nghị của một số công dân liên quan đến việc yêu cầu thanh toán các công trình xây dựng cơ bản và các công trình sửa chữa nhỏ của UBND xã Tràng Sơn (cũ) trước khi thực hiện sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp. Sau khi nhận được các đơn kiến nghị của công dân, UBND xã Lương Sơn đã tổ chức kiểm tra, xác minh.
Kết quả cho thấy, trong thời gian từ năm 2023 đến năm 2024, UBND xã Tràng Sơn (cũ) đã triển khai mới một số dự án xây dựng cơ bản trên địa bàn. Trong đó, có 9 công trình xây dựng cơ bản đã triển khai thi công, đưa vào sử dụng, với tổng số tiền hơn 6,2 tỷ đồng. Tuy nhiên, qua kiểm tra cho thấy các công trình này còn thiếu nhiều hồ sơ pháp lý.
Ngoài ra, trong thời gian từ năm 2014 đến năm 2024, UBND xã Tràng Sơn (cũ) đã thực hiện sửa chữa nhỏ nhiều công trình. Trong đó, có 83 công trình sửa chữa, cải tạo quy mô nhỏ (dưới 50 triệu đồng/công trình) mang tính chất thường xuyên nhưng chưa được thanh toán, với tổng giá trị công nợ là hơn 3,4 tỷ đồng.
“Các đơn kiến nghị của các nhà thầu đều yêu cầu thanh toán đối với 9 công trình xây dựng cơ bản và 83 công trình sửa chữa nhỏ nêu trên. Tuy nhiên, theo quy định thì UBND xã Lương Sơn không có căn cứ để thanh toán đối với các công trình này”, ông Đoàn nói và cho hay, sau đó xã đã có báo gửi UBND tỉnh và các sở, ngành liên quan để được hướng dẫn giải quyết kịp thời, đúng quy định của pháp luật.
Theo tìm hiểu của phóng viên, 9 công trình xây dựng cơ bản gồm 1 nhà để xe cho học sinh Trường THCS xã Tràng Sơn (khoảng 700 triệu đồng) và 8 tuyến đường giao thông nông thôn, được xây dựng vào các năm 2023 - 2024.
Chưa đủ căn cứ pháp lý để thanh toán
Sau khi nhận được báo cáo của xã, UBND tỉnh Nghệ An đã có văn bản giao Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan xem xét, hướng dẫn xã Lương Sơn giải quyết các kiến nghị.
Sở Tài chính sau đó xác định việc đề nghị thanh toán nợ đọng xây dựng cơ bản và sửa chữa nhỏ do UBND xã Tràng Sơn (cũ) để lại là không có cơ sở pháp lý. Theo kiểm tra của Sở Tài chính, 9 công trình xây dựng cơ bản được triển khai trong giai đoạn 2023-2024 với tổng vốn đầu tư hơn 6,259 tỷ đồng, nhưng thiếu nhiều hồ sơ, thủ tục pháp lý bắt buộc, đặc biệt ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư. 83 công trình sửa chữa, bảo trì tài sản công (giai đoạn 2014-2024) với tổng giá trị hơn 3,473 tỷ đồng cũng chưa được thanh, quyết toán theo quy định.
Đối với 9 công trình xây dựng cơ bản, Sở Tài chính chỉ ra hàng loạt sai phạm như: Thi công khi chưa hoàn thành thủ tục chuẩn bị đầu tư. Không có báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, chưa xác định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn. Chưa được cơ quan chuyên môn thẩm định Báo cáo kinh tế - kỹ thuật. Không có hồ sơ lựa chọn nhà thầu theo quy định. Thiếu hồ sơ quản lý chất lượng, nghiệm thu, hoàn công. Hồ sơ dự toán chưa được thẩm định nên chưa đủ căn cứ pháp lý để xác định giá trị hơn 6,259 tỷ đồng cần thanh toán.Đối với 83 công trình sửa chữa nhỏ, Sở Tài chính cho rằng UBND xã Tràng Sơn (cũ) phê duyệt khi không cân đối được nguồn lực, dẫn đến nợ đọng, chậm thanh toán, vi phạm quy định của Luật Ngân sách nhà nước.
Cụ thể, Sở Tài chính Nghệ An cho biết, theo quy định của pháp luật, tất cả các dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn nhà nước phải được thực hiện tuần tự theo các giai đoạn: chuẩn bị đầu tư (lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư; lập, thẩm định, phê duyệt báo cáo kinh tế - kỹ thuật hoặc báo cáo nghiên cứu khả thi); thực hiện dự án (lựa chọn nhà thầu, ký kết và thực hiện hợp đồng, thi công xây dựng, giám sát, nghiệm thu); kết thúc xây dựng (bàn giao, quyết toán, bảo hành, bảo trì). Tuy nhiên, việc UBND xã Tràng Sơn (cũ) triển khai thi công và đưa vào sử dụng 9 công trình khi chưa hoàn thành thủ tục bắt buộc trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư là hành vi bị nghiêm cấm quy định tại Điều 16 Luật Đầu tư công và Điều 12 Luật Xây dựng năm 2014 (sửa đổi, bổ sung năm 2020).
Tương tự, việc quản lý đầu tư công trên địa bàn tỉnh Nghệ An, dự án do cấp xã quản lý phải được cấp có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư trên cơ sở báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư đã được thẩm định. Trong đó, nội dung nguồn vốn và khả năng cân đối vốn là một nội dung bắt buộc, đảm bảo điều kiện quyết định chủ trương đầu tư theo quy định tại khoản 3 điều 18 Luật Đầu tư công 2019.
Tuy nhiên, 9 công trình của UBND xã Tràng Sơn thực hiện được kiểm tra đều chưa có báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, cũng như văn bản thẩm định báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, chưa xác định được nguồn vốn và khả năng cân đối vốn trước khi triển khai. "Đây là hành vi bị nghiêm cấm quy định tại khoản 1 điều 16 Luật Đầu tư công năm 2019", báo cáo của Sở Tài chính Nghệ An nêu.
Ngoài ra, đối chiếu với thực tế hồ sơ tại 9 công trình đã thực hiện, việc UBND xã Tràng Sơn quyết định đầu tư dự án khi chưa có văn bản thẩm định Báo cáo kinh tế - kỹ thuật của Phòng Kinh tế và Hạ tầng huyện Đô Lương (cũ) là hành vi bị nghiêm cấm theo khoản 5 điều 12 Luật Xây dựng năm 2014 (sửa đổi, bổ sung năm 2020). Trong hồ sơ do UBND xã Tràng Sơn (cũ) lập, không có tài liệu liên quan đến kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Bên cạnh đó, việc tổ chức lựa chọn nhà thầu khi chưa xác định được nguồn vốn đã vi phạm một trong các hành vi bị cấm trong hoạt động đấu thầu.
Đối với 83 công trình sửa chữa, bảo trì, căn cứ các hồ sơ do UBND xã Lương Sơn cung cấp cho Sở Tài chính, UBND xã Tràng Sơn (cũ) đã phê duyệt 83 công trình này khi không cân đối được nguồn lực dẫn tới việc chậm thanh toán cho các bên liên quan khi đã thi công hoàn thành đưa vào sử dụng.
"Điều này vi phạm nguyên tắc trong lập dự toán, quản lý ngân sách, gây nợ đọng không có khả năng thanh toán, không phù hợp với các quy định tại Luật Ngân sách nhà nước và các văn bản hướng dẫn", báo cáo nêu.
Sau khi kiểm tra, Sở Tài chính đã đề xuất UBND tỉnh giao Thanh tra tỉnh chủ trì thanh tra hoặc kiểm tra chuyên đề để làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan, đồng thời xác định giá trị khối lượng thực tế đã thi công làm cơ sở giải quyết kiến nghị của công dân. Đồng thời, đề nghị UBND xã Lương Sơn tạm thời chưa thanh toán cho các nhà thầu cho đến khi có kết luận của cơ quan có thẩm quyền.
Lãnh đạo xã Lương Sơn cho biết, sau khi sáp nhập xã, lãnh đạo chủ chốt xã Tràng Sơn (cũ) đã nghỉ hưu và nghỉ trước tuổi theo chế độ.
