Nghệ An là tỉnh có diện tích lớn, đường biên giới đất liền dài hơn 468 km tiếp giáp với nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Khu vực biên giới của tỉnh gồm nhiều xã thuộc các huyện cũ như Kỳ Sơn, Tương Dương, Quế Phong, Con Cuông, Anh Sơn và Thanh Chương. Đây là địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và phát triển kinh tế - xã hội.
Đa dạng các hình thức cung cấp thông tin đối ngoại
Những năm qua, công tác thông tin đối ngoại tại các xã vùng biên tỉnh Nghệ An đã được các cấp ủy đảng, chính quyền, lực lượng vũ trang và các cơ quan báo chí quan tâm triển khai bằng nhiều hình thức đa dạng, phong phú. Nội dung tuyên truyền tập trung vào đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về biên giới quốc gia; các hiệp định, quy chế quản lý biên giới giữa Việt Nam và Lào; kết quả phát triển kinh tế - xã hội vùng biên; các hoạt động giao lưu hữu nghị giữa nhân dân hai bên biên giới; công tác phòng, chống tội phạm, buôn lậu, xuất nhập cảnh trái phép và giữ gìn an ninh trật tự khu vực biên giới.
Các cơ quan báo chí trung ương và địa phương như Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An cùng nhiều cơ quan báo chí khác thường xuyên mở các chuyên trang, chuyên mục phản ánh đời sống đồng bào vùng biên, biểu dương các tập thể, cá nhân điển hình trong bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Nhiều tác phẩm báo chí đã phản ánh sinh động hình ảnh người chiến sĩ Bộ đội Biên phòng, cán bộ cơ sở và nhân dân các dân tộc vùng biên trong lao động sản xuất, phát triển kinh tế, giữ gìn an ninh biên giới và xây dựng quan hệ hữu nghị Việt Nam – Lào. Bên cạnh đó, hệ thống truyền thanh cơ sở tại nhiều xã biên giới tiếp tục phát huy hiệu quả trong việc chuyển tải thông tin chính thống đến người dân. Các hoạt động tuyên truyền lưu động, hội nghị phổ biến pháp luật, giao lưu văn hóa, kết nghĩa bản - bản hai bên biên giới cũng được tổ chức thường xuyên, góp phần nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về vị trí, vai trò của công tác thông tin đối ngoại.
Tuy nhiên, thực tế triển khai công tác thông tin đối ngoại tại các xã vùng biên tỉnh Nghệ An vẫn còn một số khó khăn, hạn chế. Địa hình hiểm trở, dân cư phân tán, trình độ dân trí không đồng đều, điều kiện tiếp cận thông tin của người dân ở một số địa bàn còn hạn chế đã ảnh hưởng đến hiệu quả tuyên truyền. Một bộ phận người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa chưa có điều kiện tiếp cận thường xuyên với các sản phẩm báo chí hiện đại. Mặt khác, trước sự phát triển mạnh mẽ của internet và mạng xã hội, nhiều luồng thông tin đa chiều, trong đó có cả thông tin sai sự thật, xuyên tạc về tình hình biên giới, dân tộc, tôn giáo xuất hiện ngày càng nhiều.
Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với các cơ quan báo chí trong việc cung cấp thông tin nhanh chóng, chính xác, khách quan và định hướng dư luận xã hội. Trong khi đó, nguồn lực dành cho công tác thông tin đối ngoại ở một số địa phương còn hạn chế; đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền chưa đồng đều về trình độ chuyên môn và kỹ năng truyền thông hiện đại.
Thực tiễn cho thấy, báo chí đã và đang giữ vai trò là cầu nối quan trọng giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân vùng biên giới; là lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, quảng bá hình ảnh quê hương, đất nước và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, vai trò của báo chí trong công tác thông tin đối ngoại cần tiếp tục được phát huy mạnh mẽ hơn nữa.
Nâng cao vai trò, trách nhiệm của báo chí trong công tác thông tin đối ngoại tại các xã biên giới
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng truyền thông mới, việc nâng cao vai trò, trách nhiệm của báo chí trong công tác thông tin đối ngoại tại các xã vùng biên tỉnh Nghệ An là nhiệm vụ quan trọng và cần thiết.
Trước hết, cần tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, chính quyền đối với công tác thông tin đối ngoại nói chung và hoạt động báo chí nói riêng. Các địa phương cần xác định rõ đây là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh ở khu vực biên giới. Việc định hướng nội dung tuyên truyền cần bảo đảm tính kịp thời, chính xác, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn và từng nhóm đối tượng.
Các cơ quan báo chí cần tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền theo hướng hiện đại, hấp dẫn và gần gũi với người dân. Bên cạnh việc phản ánh các sự kiện, hoạt động đối ngoại, cần tăng cường các tuyến bài chuyên sâu về thành tựu phát triển kinh tế - xã hội vùng biên, các mô hình giảm nghèo hiệu quả, gương người tốt việc tốt, các điển hình tiên tiến trong bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia. Đồng thời, chú trọng khai thác những câu chuyện thực tế, nhân văn về tình đoàn kết hữu nghị Việt Nam – Lào để lan tỏa những giá trị tích cực trong cộng đồng.
Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi số trong hoạt động báo chí, các cơ quan báo chí cần phát huy lợi thế của báo điện tử, mạng xã hội và các nền tảng truyền thông đa phương tiện nhằm mở rộng phạm vi tiếp cận thông tin đến đông đảo người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Việc sản xuất các sản phẩm báo chí đa phương tiện như infographic, video clip, podcast, short video… sẽ góp phần nâng cao hiệu quả tuyên truyền và tăng tính tương tác với công chúng.
Cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà báo, phóng viên làm công tác thông tin đối ngoại. Đây là lực lượng trực tiếp tham gia tuyên truyền về các vấn đề liên quan đến biên giới, chủ quyền lãnh thổ và quan hệ đối ngoại. Do đó, cần trang bị cho đội ngũ này kiến thức chuyên sâu về pháp luật quốc tế, công tác đối ngoại, kỹ năng tác nghiệp trong môi trường số, kỹ năng nhận diện và đấu tranh với các thông tin sai lệch, xuyên tạc.
Đồng thời, khuyến khích phóng viên bám sát cơ sở, phản ánh trung thực đời sống nhân dân vùng biên. Tăng cường hơn nữa sự phối hợp giữa các cơ quan báo chí với lực lượng Bộ đội Biên phòng, các sở, ngành và chính quyền địa phương trong công tác thông tin đối ngoại. Sự phối hợp chặt chẽ sẽ giúp cung cấp nguồn thông tin chính xác, kịp thời, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động tác nghiệp báo chí tại địa bàn biên giới. Qua đó, nâng cao chất lượng và hiệu quả các sản phẩm truyền thông phục vụ nhiệm vụ chính trị của địa phương.
Phát huy tối đa vai trò của báo chí trong đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch liên quan đến vấn đề biên giới, dân tộc, tôn giáo. Các cơ quan báo chí cần chủ động phát hiện, phân tích và làm rõ những thông tin không đúng sự thật; cung cấp thông tin chính thống, khách quan để định hướng dư luận xã hội. Đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, củng cố niềm tin của nhân dân đối với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Bên cạnh đó, cần quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật và nguồn lực cho hoạt động thông tin đối ngoại tại khu vực biên giới. Việc nâng cao chất lượng hạ tầng viễn thông, internet và hệ thống truyền thanh cơ sở sẽ góp phần bảo đảm thông tin chính thống đến với người dân một cách nhanh chóng, hiệu quả.
Có thể khẳng định rằng, báo chí giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác thông tin đối ngoại tại các xã vùng biên tỉnh Nghệ An. Với chức năng thông tin, tuyên truyền, định hướng dư luận và quảng bá hình ảnh đất nước, báo chí đã góp phần tích cực vào việc xây dựng khu vực biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.
Trong giai đoạn hiện nay, trước những yêu cầu mới của sự nghiệp hội nhập và bảo vệ Tổ quốc, việc nâng cao vai trò, trách nhiệm của báo chí trong công tác thông tin đối ngoại không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn là nhiệm vụ cấp thiết, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ quốc gia và thúc đẩy phát triển bền vững vùng biên giới Nghệ An./
Nguyễn Bá Hảo (Phó Giám đốc Sở VHTT và DL) (nguồn: baonghean.vn)
