Ám ảnh từ những clip, hình ảnh hiện trường
Những ngày gần đây, mạng xã hội tiếp tục bị phủ kín bởi các video, hình ảnh được cho là ghi lại từ hiện trường vụ án đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại Tây Ninh. Nhiều tài khoản, hội nhóm liên tục chia sẻ clip, ảnh cắt từ hiện trường vụ người đàn ông sát hại vợ và con nhỏ rồi làm cha mẹ bị thương khiến dư luận bàng hoàng.
Không ít bài đăng sử dụng những dòng tiêu đề như “clip hiện trường gây sốc”, “xem mà ám ảnh”, “camera ghi lại toàn bộ vụ việc” để kích thích sự tò mò, kéo lượt xem và tăng tương tác. Thậm chí, nhiều tài khoản còn cắt ghép hình ảnh máu me, tiếng khóc tại hiện trường rồi phát tán tràn lan, biến bi kịch thành “mồi câu view”, bất chấp cảm xúc của người thân nạn nhân và tác động tiêu cực đối với cộng đồng.
Điều đáng nói, chỉ sau vài giờ xảy ra vụ việc, hàng loạt hội nhóm Facebook, TikTok đã đăng tải lại các đoạn video hiện trường kèm theo nhiều thông tin suy diễn, chưa được kiểm chứng. Nhiều người dùng mạng vô tư chia sẻ clip như một “tin nóng”, trong khi gia đình nạn nhân vẫn đang chịu cú sốc lớn. Cơ quan chức năng địa phương cũng phải vào cuộc xác minh, xử lý các thông tin sai lệch, xuyên tạc liên quan vụ việc lan truyền trên không gian mạng.
Tương tự, trước đó vụ việc tại Lạng Sơn liên quan đến đối tượng Đoàn Văn Sáng cũng từng gây chấn động mạng xã hội khi hàng loạt hình ảnh, video và các “tài liệu” chưa kiểm chứng được lan truyền với tốc độ chóng mặt. Nhiều hội nhóm, tài khoản cá nhân liên tục đăng tải các nội dung mô tả hiện trường, thông tin suy diễn về vụ án giết người, thậm chí khai thác chi tiết rùng rợn để câu tương tác, khiến cộng đồng mạng hoang mang, ám ảnh.
Điều này phản ánh thực tế khi việc câu like, câu view trở thành mục tiêu của không ít người dùng mạng xã hội, những chuẩn mực đạo đức tối thiểu cũng dễ dàng bị bỏ qua.
Chị Trần Hải Yến (phường Thành Vinh) cho rằng việc lan truyền các video, hình ảnh bạo lực trên mạng xã hội đang ở mức đáng báo động. Chị kể bản thân từng vô tình xem phải clip hiện trường vụ việc ở Tây Ninh khi lướt Facebook và bị ám ảnh nhiều ngày sau đó.
“Hình ảnh rất ám ảnh, đặc biệt là tiếng khóc và cảnh máu me xuất hiện dày đặc trên bảng tin. Điều đáng sợ là càng nội dung ghê rợn thì càng được chia sẻ mạnh, không chỉ người lớn mà trẻ nhỏ cũng có thể vô tình nhìn thấy khi sử dụng điện thoại. Sự thiếu nhân văn thể hiện ở chỗ trong khi gia đình nạn nhân đang đau đớn, trên mạng lại có người coi đó như một chủ đề để bàn tán, tò mò”, chị Yến nói.
Cùng chung quan điểm, anh Đậu Đức Dũng (phường Hoàng Mai) nhận định việc chia sẻ clip hiện trường các vụ án mạng, tai nạn nghiêm trọng đang khiến môi trường mạng trở nên lệch chuẩn và độc hại hơn.
“Nhiều người chưa biết đúng sai nhưng vẫn chia sẻ rầm rộ chỉ để gây chú ý. Điều này không chỉ làm dư luận hoang mang mà còn khiến người thân nạn nhân thêm tổn thương. Đáng lo hơn, trẻ em cũng có thể tiếp cận những hình ảnh không phù hợp. Theo tôi, ngoài việc xử lý tài khoản tung tin sai lệch, cần nâng cao ý thức cộng đồng để mọi người hiểu rằng mỗi lượt chia sẻ vô cảm đều góp phần tiếp tay cho sự lan truyền bạo lực và thông tin độc hại”, anh Dũng chia sẻ
Những nút share vô cảm và hệ lụy
“
Qua các vụ việc đã xử lý cho thấy, đa số người đăng tải, chia sẻ nội dung phản cảm xuất phát từ mục đích câu view, câu like, thu hút sự chú ý trên mạng xã hội; một số trường hợp do tò mò, thiếu hiểu biết pháp luật hoặc nghĩ rằng chỉ “chia sẻ lại” thì không vi phạm.
Tuy nhiên, dù với bất kỳ mục đích gì, hành vi lan truyền nội dung tai nạn, bạo lực, kinh dị, rùng rợn đều gây tác động tiêu cực đến cộng đồng, ảnh hưởng xấu đến tâm lý người xem và môi trường mạng.
Thượng tá Trần Thiện Giang - Trưởng phòng An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an Nghệ An)
Theo quy định tại điểm c, khoản 1, Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, hành vi này có thể bị xử phạt từ 5 đến 10 triệu đồng; thực tế nhiều trường hợp đã bị xử phạt 7,5 triệu đồng, đồng thời buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm.
Thượng tá Trần Thiện Giang khuyến cáo người dân cần tỉnh táo, có trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội, không vì mục đích thu hút tương tác mà đăng tải, chia sẻ các nội dung phản cảm.
Ở góc độ tâm lý học, Th S.BS Bùi Xuân Đạt (Bệnh viện Tâm thần Nghệ An) cho rằng việc thường xuyên tiếp xúc với hình ảnh bạo lực có thể gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý. Người xem có thể rơi vào trạng thái hoang mang, lo âu, ám ảnh, mất ngủ; đặc biệt trẻ em và thanh thiếu niên dễ bị tác động mạnh hơn do tâm lý chưa ổn định.
“
Việc tiếp xúc lặp lại với nội dung bạo lực còn có thể làm giảm khả năng đồng cảm, khiến một bộ phận người trẻ dần trở nên vô cảm trước nỗi đau của người khác, thậm chí có xu hướng bắt chước hành vi tiêu cực nếu không được định hướng đúng đắn.
Những ảnh hưởng này có thể không xuất hiện ngay lập tức, nhưng tích tụ lâu dài sẽ tác động đến quá trình hình thành nhân cách và hành vi.
Th S.BS Bùi Xuân Đạt (Bệnh viện Tâm thần Nghệ An)
 cho rằng việc lan truyền các video, hình ảnh bạo lực trên mạng xã hội đang ở mức đáng báo động. Chị kể bản thân từng vô tình xem phải clip hiện trường vụ việc ở Tây Ninh khi lướt Facebook và bị ám ảnh nhiều ngày sau đó. “Hình ảnh rất ám ảnh, đặc biệt là tiếng khóc và cảnh máu me xuất hiện dày đặc trên bảng tin. Điều đáng sợ là càng nội dung ghê rợn thì càng được chia sẻ mạnh, không chỉ người lớn mà trẻ nhỏ cũng có thể vô tình nhìn thấy khi sử dụng điện thoại. Sự thiếu nhân văn thể hiện ở chỗ trong khi gia đình nạn nhân đang đau đớn, trên mạng lại có người coi đó như một chủ đề để bàn tán, tò mò”, chị Yến nói. Cùng chung quan điểm, anh Đậu Đức Dũng (phường Hoàng Mai) nhận định việc chia sẻ clip hiện trường các vụ án mạng, tai nạn nghiêm trọng đang khiến môi trường mạng trở nên lệch chuẩn và độc hại hơn. “Nhiều người chưa biết đúng sai nhưng vẫn chia sẻ rầm rộ chỉ để gây chú ý. Điều này không chỉ làm dư luận hoang mang mà còn khiến người thân nạn nhân thêm tổn thương. Đáng lo hơn, trẻ em cũng có thể tiếp cận những hình ảnh không phù hợp. Theo tôi, ngoài việc xử lý tài khoản tung tin sai lệch, cần nâng cao ý thức cộng đồng để mọi người hiểu rằng mỗi lượt chia sẻ vô cảm đều góp phần tiếp tay cho sự lan truyền bạo lực và thông tin độc hại”, anh Dũng chia sẻ Những nút share vô cảm và hệ lụy “ Qua các vụ việc đã xử lý cho thấy, đa số người đăng tải, chia sẻ nội dung phản cảm xuất phát từ mục đích câu view, câu like, thu hút sự chú ý trên mạng xã hội; một số trường hợp do tò mò, thiếu hiểu biết pháp luật hoặc nghĩ rằng chỉ “chia sẻ lại” thì không vi phạm. Tuy nhiên, dù với bất kỳ mục đích gì, hành vi lan truyền nội dung tai nạn, bạo lực, kinh dị, rùng rợn đều gây tác động tiêu cực đến cộng đồng, ảnh hưởng xấu đến tâm lý người xem và môi trường mạng. Thượng tá Trần Thiện Giang - Trưởng phòng An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an Nghệ An) Theo quy định tại điểm c, khoản 1, Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, hành vi này có thể bị xử phạt từ 5 đến 10 triệu đồng; thực tế nhiều trường hợp đã bị xử phạt 7,5 triệu đồng, đồng thời buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm. Thượng tá Trần Thiện Giang khuyến cáo người dân cần tỉnh táo, có trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội, không vì mục đích thu hút tương tác mà đăng tải, chia sẻ các nội dung phản cảm. Ở góc độ tâm lý học, Th S.BS Bùi Xuân Đạt (Bệnh viện Tâm thần Nghệ An) cho rằng việc thường xuyên tiếp xúc với hình ảnh bạo lực có thể gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý. Người xem có thể rơi vào trạng thái hoang mang, lo âu, ám ảnh, mất ngủ; đặc biệt trẻ em và thanh thiếu niên dễ bị tác động mạnh hơn do tâm lý chưa ổn định. bna_4.anh-pv-1-a13c2d70374481217d5eb876779a3a6f.jpg ThS.BS Bùi Xuân Đạt - Bệnh viện Tâm thần Nghệ An. Ảnh: PV “ Việc tiếp xúc lặp lại với nội dung bạo lực còn có thể làm giảm khả năng đồng cảm, khiến một bộ phận người trẻ dần trở nên vô cảm trước nỗi đau của người khác, thậm chí có xu hướng bắt chước hành vi tiêu cực nếu không được định hướng đúng đắn. Những ảnh hưởng này có thể không xuất hiện ngay lập tức, nhưng tích tụ lâu dài sẽ tác động đến quá trình hình thành nhân cách và hành vi. Th S.BS Bùi Xuân Đạt (Bệnh viện Tâm thần Nghệ An)){kind=link}