Đôn đốc khắc phục tồn tại, vi phạm
Những vấn đề liên quan việc khai thác mỏ ruby - saphir khu vực Đồi Tỷ-Khe Mét, xã Châu Bình thời gian qua đã được Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An phản ánh qua loạt bài viết: “Dấu hiệu bất thường ở dự án khai thác đá ruby - saphir Châu Bình”; “Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đề nghị xác định khối lượng đất đá đã đào tại mỏ ruby - saphir Châu Bình”; “Thêm dấu hiệu bất thường ở mỏ đá ruby - saphir Châu Bình: Kết quả khai thác trái ngược báo cáo thăm dò”.
Trên cơ sở thông tin báo chí và kết quả kiểm tra, ngày 19/12/2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường có Công văn số 12181/SNNMT-KS về việc khai thác mỏ ruby-saphir tại khu vực Đồi Tỷ-Khe Mét gửi Công ty CP Đá quý và vàng Hà Nội và UBND xã Châu Bình.
Tại văn bản này, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND xã Châu Bình: “Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đôn đốc việc thực hiện khắc phục các tồn tại đã được chỉ ra; đồng thời yêu cầu doanh nghiệp thực hiện đầy đủ các nội dung quyết định xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An.
Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng nêu rõ, trường hợp doanh nghiệp không chấp hành hoặc chậm khắc phục các nội dung đã được yêu cầu, các vi phạm thuộc thẩm quyền sẽ được xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.
Thực hiện chỉ đạo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, ngày 25/12/2025, UBND xã Châu Bình đã có Văn bản số 820/UBND-KT yêu cầu Công ty CP Đá quý và vàng Hà Nội nghiêm túc thực hiện khắc phục tồn tại, vi phạm trong hoạt động khai thác mỏ Ruby-Saphia khu vực Đồi Tỷ-Khe Mét; đồng thời phối hợp cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan phục vụ công tác quản lý Nhà nước về khoáng sản tại địa phương.
Theo nội dung văn bản, UBND xã Châu Bình yêu cầu doanh nghiệp rà soát, tổng hợp và cung cấp đầy đủ các hồ sơ, tài liệu liên quan đến khu vực mỏ đã và đang khai thác; bản đồ hiện trạng, bản vẽ mặt cắt khu vực khai thác đến thời điểm hiện tại, thể hiện rõ ranh giới moong khai thác, đường chân tầng và các thông tin địa chất cập nhật theo quy định. Cùng với đó là các sổ theo dõi, thống kê khối lượng khoáng sản nguyên khai, sổ theo dõi hàm lượng khoáng sản và các tài liệu khác có liên quan theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Về việc khắc phục các tồn tại, vi phạm, UBND xã Châu Bình yêu cầu Công ty CP Đá quý và vàng Hà Nội nghiêm túc thực hiện đầy đủ các biện pháp khắc phục hậu quả, đã được nêu tại các thông báo, biên bản kiểm tra của Tổ công tác liên ngành và văn bản chỉ đạo của Sở Nông nghiệp và Môi trường; khẩn trương khắc phục dứt điểm các tồn tại, vi phạm trong hoạt động khai thác khoáng sản, bảo đảm an toàn khu vực mỏ và môi trường xung quanh, không để tái diễn các hành vi vi phạm đã được cơ quan có thẩm quyền kết luận.
Theo ông Lô Văn Thế - Chủ tịch UBND xã Châu Bình: Qua rà soát hồ sơ lưu trữ, cho đến nay UBND xã Châu Bình chưa được Công ty CP Đá quý và vàng Hà Nội cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan đến việc cấp phép khai thác mỏ ruby-saphir khu vực Đồi Tỷ-Khe Mét. Do đó để thực hiện nội dung Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đề nghị, UBND xã Châu Bình tiếp tục yêu cầu doanh nghiệp phải có trách nhiệm cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu theo quy định.
Ngày 2/7/2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường có Thông báo số 4833/TB-SNNMT.KS yêu cầu Công ty CP Đá quý và Vàng Hà Nội khắc phục 12 tồn tại, vi phạm trong hoạt động khai thác khoáng sản trong thời hạn 90 ngày. Trong số các tồn tại, vi phạm được nêu tại thông báo có hành vi chiếm đất nông nghiệp để làm khu chế biến, bãi thải và khu phụ trợ khi chưa được UBND tỉnh giao đất, cho thuê đất; khai thác khoáng sản vượt ra ngoài ranh giới khu vực được phép khai thác cùng một số nội dung khác liên quan đến quản lý, sử dụng tài nguyên khoáng sản.
Từng bước làm rõ sản lượng tài nguyên tính thuế
Theo tìm hiểu, vào tháng 9/2025, cơ quan Thuế cơ sở 5 tỉnh Nghệ An có văn bản đề nghị Công ty CP Đá Quý và Vàng Hà Nội cung cấp tài liệu liên quan sản lượng tài nguyên để làm căn cứ tính thuế. Nội dung văn bản đề nghị làm rõ thời gian khai thác, khối lượng đất đá đã đào bóc, sản lượng tài nguyên khai thác tại thân khoáng 1.
Tại văn bản giải trình gửi cơ quan Thuế, Công ty CP Đá quý và Vàng Hà Nội cho biết đã tổ chức khai thác tại thân quặng 1 từ tháng 3 đến tháng 12/2024. Tuy nhiên, theo giải trình của doanh nghiệp, quá trình khai thác không phát hiện thân quặng 1 như trong báo cáo thăm dò đã được phê duyệt; hoạt động khai thác không thu được đất quặng, toàn bộ khối lượng nổ mìn chủ yếu là đất đá thải, gồm các loại đá granit, granit - biotit dạng porphyr, granit biotit có horblend, đá phiến kết tinh, rất ít đá hoa. Do không mang lại hiệu quả kinh tế, đến tháng 12/2024, doanh nghiệp đã dừng hoạt động khai thác tại khu vực này.
Trước các nội dung giải trình nêu trên, cơ quan Thuế cho rằng chưa có đủ cơ sở để xác định sản lượng tài nguyên làm căn cứ tính thuế, phí. Vì vậy, ngày 15/12/2025, cơ quan Thuế cơ sở 5 tỉnh Nghệ An có văn bản đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp thực hiện các biện pháp nghiệp vụ nhằm xác định sản lượng khai thác thực tế tại mỏ ruby - saphir khu vực Đồi Tỷ - Khe Mét, làm cơ sở tính thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường và các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định.
Trên cơ sở đề nghị của cơ quan Thuế, Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục yêu cầu Công ty CP Đá quý và Vàng Hà Nội rà soát, tổng hợp đầy đủ hồ sơ địa chất, kỹ thuật có liên quan; lập hồ sơ bản đồ hiện trạng, bản vẽ mặt cắt hiện trạng khu vực khai thác đến thời điểm hiện tại, trong đó thể hiện rõ ranh giới moong khai thác, đường chân tầng và các thông tin địa chất cập nhật theo quy định; cung cấp bản sao sổ theo dõi, thống kê khối lượng khoáng sản nguyên khai và sổ theo dõi hàm lượng khoáng sản gửi về cơ quan quản lý chuyên ngành để phục vụ công tác kiểm tra, xác minh.
Theo ông Nguyễn Công Lực - Trưởng phòng Khoáng sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở yêu cầu Công ty CP Đá quý và Vàng Hà Nội cung cấp đủ hồ sơ, tài liệu đúng thời hạn trước ngày 1/2/2026. Sau khi tiếp nhận đầy đủ hồ sơ, tài liệu, Sở sẽ phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức kiểm tra, xác định sản lượng khai thác thực tế tại mỏ ruby - saphir khu vực Đồi Tỷ - Khe Mét. Trên cơ sở kết quả kiểm tra, xác minh, Sở sẽ chuyển thông tin, số liệu liên quan cho cơ quan Thuế để làm căn cứ xác định thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường và các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật.
