Đây là khối lượng công việc rất lớn, tạo áp lực đặc biệt cao lên từng chủ đầu tư, từng nhà thầu. Trước yêu cầu đó, mọi sự chậm trễ đều phải được truy rõ nguyên nhân, xác định đúng trách nhiệm và xử lý đến cùng nhằm bảo đảm hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
“Truy bài” từng điểm nghẽn giải ngân
Sáng 5/5, Hội nghị trực tuyến toàn tỉnh về thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 do UBND tỉnh Nghệ An tổ chức đã diễn ra trong bầu không khí đặc biệt quyết liệt, khi từ điểm cầu trung tâm, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải trực tiếp nghe từng đơn vị, từng địa phương báo cáo, truy đến cùng từng nguyên nhân chậm tiến độ, chỉ rõ từng “điểm nghẽn” và yêu cầu xử lý ngay tại cuộc họp.
Tại điểm cầu xã Yên Thành, Chủ tịch UBND xã Nguyễn Văn Dương đã báo cáo chi tiết về một trong những dự án đang trở thành điểm nóng của giải ngân đầu tư công trên địa bàn. Theo đó, Dự án tuyến đường Di tích Phan Đăng Lưu nối từ Quốc lộ 7B lên Tượng đài đồng chí Phan Đăng Lưu, có tổng mức đầu tư 55 tỷ đồng, riêng phần xây lắp hơn 45,7 tỷ đồng.
Điều đáng nói, ngay sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, xã Yên Thành đã chủ động tiếp nhận nhiệm vụ, trực tiếp hoàn thành công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng toàn tuyến dài 2,8 km và bàn giao đầy đủ cho đơn vị thi công từ tháng 10/2025, phần việc mà trước đó cấp huyện cũ chưa xử lý xong.
Với quyết tâm đẩy nhanh tiến độ, xã đã làm việc cụ thể với nhà thầu, thống nhất phương án triển khai đồng loạt 3 mũi thi công từ 3 hướng khác nhau nhằm bảo đảm tiến độ và giải ngân vốn theo kế hoạch. Tuy nhiên, thực tế sau đó hoàn toàn không đúng cam kết khi đơn vị thi công chỉ triển khai cầm chừng 1 mũi, rồi gần như dừng hẳn.
Bước sang năm 2026, dù chính quyền xã nhiều lần làm việc, đôn đốc, mời lên trao đổi, tình trạng này vẫn không được cải thiện. Đến tháng 3/2026, thay vì tăng tốc triển khai, nhà thầu tiếp tục có văn bản đề nghị điều chỉnh dự toán, điều chỉnh hợp đồng với lý do giá vật liệu xây dựng tăng do ảnh hưởng từ giá xăng, dầu. Tuy nhiên, đây là gói thầu theo hợp đồng trọn gói nên về nguyên tắc, phía chủ đầu tư không có cơ sở tự điều chỉnh.
Với thái độ đặc biệt dứt khoát trước tình trạng nhà thầu chây ì, lấy lý do giá vật liệu tăng để trì hoãn thi công, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải đã đưa ra chỉ đạo mạnh mẽ ngay tại hội nghị.
Đồng chí nêu rõ, nếu nhà thầu không triển khai thi công theo đúng hợp đồng, tỉnh sẽ lập tức chuyển nguồn vốn sang dự án khác có khả năng thực hiện tốt hơn; đồng thời sẽ cấm doanh nghiệp này tham gia đấu thầu trên toàn tỉnh trong thời hạn 5 năm. Chủ tịch UBND xã Yên Thành được giao thông báo rõ quan điểm này cho nhà thầu, yêu cầu triển khai hoặc chấp nhận chế tài nghiêm khắc.
Không chỉ các địa phương, các chủ đầu tư là sở, ngành cấp tỉnh cũng được yêu cầu làm rõ về tiến độ. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An là một trong những đơn vị được nhắc đến khi tổng vốn đầu tư công năm 2026 được giao là 32,505 tỷ đồng, gồm 20 tỷ đồng vốn năm 2026 và 12,505 tỷ đồng vốn kéo dài, nhưng đến hết ngày 30/4 mới giải ngân đạt 0,8%.
Trước con số rất thấp này, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trần Thị Mỹ Hạnh đã trực tiếp báo cáo làm rõ từng dự án. Theo đó, Dự án tu bổ, tôn tạo Di tích đồng chí Hồ Tùng Mậu được giao 9 tỷ đồng, hiện cơ bản hoàn thiện và dự kiến giải ngân hết trong tháng 5/2026.
Riêng Dự án Nhà hát Dân ca ví, giặm, công trình văn hóa trọng điểm, được giao 20 tỷ đồng, cùng gần 3 tỷ đồng cho quyết toán, kiểm toán; hiện hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công đã hoàn thành, đang trình thẩm định phòng cháy, chữa cháy, sau đó sẽ chuyển Sở Xây dựng thẩm định để tổ chức đấu thầu trong tháng 6, bảo đảm hoàn thành vào cuối năm.
Ngay tại hội nghị, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải đặc biệt nhấn mạnh tiến độ thẩm định phòng cháy, chữa cháy đối với Dự án Nhà hát Dân ca ví, giặm, yêu cầu Công an tỉnh chỉ đạo bộ phận chuyên môn đẩy nhanh quy trình, không để thủ tục này tiếp tục trở thành điểm nghẽn kéo chậm giải ngân vốn đầu tư công; tránh tình trạng hồ sơ bị chuyển qua, chuyển lại nhiều vòng gây mất thời gian.
Những chỉ đạo quyết liệt đặt ra trong bối cảnh, năm 2026, Nghệ An được Thủ tướng Chính phủ giao hơn 14.174 tỷ đồng. Sau khi thực hiện tiết kiệm 5% ngân sách địa phương, tương ứng gần 412 tỷ đồng, tổng số vốn thực tế tỉnh được giao còn hơn 13.763 tỷ đồng; toàn bộ số vốn này đã được phân bổ, giao chi tiết đạt 100% kế hoạch. Cùng với đó, kế hoạch vốn các năm trước được cấp có thẩm quyền cho phép kéo dài sang năm 2026 hơn 2.266 tỷ đồng.
Tuy nhiên, tiến độ giải ngân 4 tháng đầu năm vẫn ở mức thấp. Tính đến ngày 30/4/2026, toàn tỉnh mới giải ngân khoảng 2.170 tỷ đồng, đạt 13,54% tổng kế hoạch; thấp hơn mức bình quân chung của cả nước (14,2%).
.png)
Tại hội nghị, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Xây dựng Phạm Hồng Quang nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết là các chủ đầu tư, nhất là cấp xã, phải chuyển từ tư duy bị động sang chủ động, từ báo cáo khó khăn sang trực tiếp xử lý khó khăn. Với các dự án đội vốn giải phóng mặt bằng nhưng không thể bổ sung ngân sách, cần mạnh dạn điều chỉnh quy mô, cắt giảm hạng mục hoặc cơ cấu lại nguồn vốn nội bộ để giữ khả năng triển khai.
Đối với các nhà thầu yếu năng lực hoặc cố tình trì hoãn, đồng chí Phạm Hồng Quang đồng tình với chỉ đạo cứng rắn của Chủ tịch UBND tỉnh. Chủ đầu tư phải thực hiện đầy đủ quyền và trách nhiệm pháp lý của mình, từ đôn đốc, lập biên bản vi phạm, thu hồi bảo lãnh tạm ứng, bảo lãnh hợp đồng đến chấm dứt hợp đồng khi cần thiết. Nếu chỉ dừng ở việc gửi văn bản kiến nghị lên cấp trên mà không trực tiếp sử dụng thẩm quyền của bên ký kết hợp đồng, việc xử lý sẽ rất khó đi đến cùng.
Giám đốc Sở Xây dựng cũng lưu ý các địa phương cần tận dụng hiệu quả hơn 2 tổ công tác liên ngành do Sở Tài chính chủ trì, để được hỗ trợ trực tiếp, giúp xử lý nhanh các vướng mắc về thủ tục, thẩm định và điều chỉnh đầu tư, thay vì để từng địa phương tự xoay xở trong tình trạng thiếu kinh nghiệm.
Tại hội nghị mới đây, Sở Tài chính cũng đề nghị tập trung giải quyết các khó khăn, vướng mắc liên quan đến giải phóng mặt bằng, hồ sơ thủ tục, vật liệu xây dựng để triển khai thực hiện kịp thời. Đối với các dự án không có vướng mắc cần tập trung triển khai thi công khối lượng và thanh toán ngay với Kho bạc Nhà nước; đồng thời, rà soát để điều chỉnh, điều chuyển kế hoạch vốn các dự án giải ngân chậm.
“
Tại Thông báo Kết luận số 70-KL/TU ngày 6/5/2026 về tình hình kinh tế - xã hội 4 tháng đầu năm, nhiệm vụ trọng tâm tháng 5 và quý II/2026, Thường trực Tỉnh ủy Nghệ An yêu cầu: "Đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công; phê bình các đơn vị, địa phương chưa giải ngân, có tỷ lệ giải ngân thấp, thiếu quyết liệt trong tổ chức thực hiện; kiên quyết điều chuyển vốn từ những dự án, đơn vị chậm, không có khả năng hoàn thành kế hoạch sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn; đồng thời, khẩn trương rà soát, tham mưu xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030".
Thành lập 5 đoàn công tác
Trong bối cảnh Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đang siết chặt kỷ luật giải ngân với tần suất 7 ngày 1 lần Bộ Tài chính cập nhật, công bố tỷ lệ giải ngân của từng địa phương để báo cáo trực tiếp Thủ tướng, áp lực đối với bộ máy điều hành các cấp hiện nay đã ở mức rất cao.
Vì vậy, giải ngân vốn đầu tư công không còn là câu chuyện tiến độ riêng của từng dự án, từng chủ đầu tư, mà trở thành căn cứ trực diện phản ánh năng lực quản trị, khả năng tổ chức thực hiện và mức độ hoàn thành trách nhiệm chính trị của cả hệ thống.
Từ thực tế đó, bên cạnh việc phân tích các điểm nghẽn về tài chính, kỹ thuật, giải phóng mặt bằng, thủ tục hay năng lực nhà thầu, điểm nổi bật xuyên suốt hội nghị chính là thông điệp rất rõ từ lãnh đạo tỉnh: Giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm của toàn bộ hệ thống, trong đó, vai trò quyết định thuộc về người đứng đầu cấp ủy và chính quyền các cấp.
Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải đã nêu quan điểm rất thẳng thắn từ chính thực tiễn điều hành cấp tỉnh. Mọi vấn đề thuộc thẩm quyền UBND tỉnh đều được đưa ra tập thể UBND và các sở, ngành bàn bạc kỹ lưỡng trước khi quyết định; các nội dung thuộc Thường trực, Ban Thường vụ hay Ban Chấp hành đều thực hiện đúng quy chế, đúng cấp, đúng trách nhiệm tập thể. Từ đó, đồng chí đặt vấn đề rõ ràng với cấp xã, nếu chỉ 1 Chủ tịch UBND, 1 Phó Chủ tịch UBND phụ trách kinh tế hay 1 bộ phận chuyên môn tự xoay xở thì không thể đủ sức gánh nổi khối lượng và áp lực giải ngân hiện nay.
Lấy công tác giải phóng mặt bằng làm ví dụ, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh ở các dự án trọng điểm cấp tỉnh, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy trực tiếp làm Trưởng ban Chỉ đạo, Chủ tịch UBND tỉnh làm Phó ban Thường trực. Tinh thần ấy phải được quán triệt xuống tận cấp xã. Nếu Bí thư cấp ủy không trực tiếp nắm, trực tiếp chỉ đạo, chính quyền địa phương sẽ rất khó vận hành hiệu quả.
Đồng thời hiện nay, theo quy định của Trung ương, hiện có 5 chỉ tiêu chủ yếu để đánh giá năng lực Bí thư và Chủ tịch UBND các cấp, gồm: Tăng trưởng kinh tế, thu nhập bình quân đầu người, thu ngân sách, giải ngân vốn đầu tư công và giảm nghèo. Điều đó đồng nghĩa, kết quả giải ngân giờ đây gắn trực tiếp với đánh giá cán bộ, phản ánh rõ chất lượng lãnh đạo, điều hành và năng lực tổ chức thực hiện ở từng địa phương.
Vì vậy, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh, cơ chế đánh giá cán bộ gắn với kết quả giải ngân. Số liệu giải ngân sẽ được Kho bạc và Sở Tài chính tổng hợp, chuyển Văn phòng UBND tỉnh và Sở Nội vụ làm căn cứ đánh giá hàng quý mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng Bí thư, Chủ tịch UBND cấp xã. Địa phương nào chậm tiến độ đồng nghĩa với không hoàn thành nhiệm vụ.
Khép lại hội nghị, Chủ tịch UBND tỉnh giao 5 Phó Chủ tịch UBND tỉnh thành lập 5 đoàn công tác trực tiếp xuống cơ sở, kiểm tra từng dự án, tháo gỡ từng điểm nghẽn. Quan điểm xử lý được xác lập rất rõ, dự án chậm tiến độ phải bị điều chuyển nguồn lực; nhà thầu yếu năng lực hoặc chây ì phải bị cắt hợp đồng, công khai thông tin và “cấm thầu” có thời hạn trên địa bàn tỉnh.
Có thể thấy, đây là thông điệp mạnh về kỷ cương đầu tư công; đồng thời cho thấy, Nghệ An đang đặt giải ngân vào đúng vị trí của một cuộc sát hạch lớn đối với toàn bộ năng lực lãnh đạo, điều hành và trách nhiệm chính trị của từng cấp, từng ngành trong năm tăng tốc 2026.
Tại Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 23/4/2026 về quản lý và sử dụng vốn đầu tư công gắn với hạch toán kinh tế - xã hội, đánh giá hiệu quả đầu tư; đẩy nhanh tiến độ xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng lưu ý việc quản lý và sử dụng vốn đầu tư công gắn với hạch toán kinh tế - xã hội, đánh giá hiệu quả đầu tư, xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 là nhiệm vụ chính trị quan trọng, đóng góp trực tiếp vào phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các đồng chí Bộ trưởng, Thủ trưởng các cơ quan ở Trung ương, đề nghị các đồng chí Bí thư tỉnh ủy, thành ủy và yêu cầu các đồng chí Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo, quán triệt, yêu cầu các cơ quan, đơn vị, cán bộ, công chức, viên chức thuộc phạm vi quản lý triển khai thực hiện ngay các nhiệm vụ nêu tại Chỉ thị này và chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về chất lượng, hiệu quả, tiến độ của các nhiệm vụ được giao.
