Mới đây, Phó thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ký Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5.5 về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Triển khai nhiều giải pháp
Công điện nêu rõ: Thủ tướng Chính phủ quyết liệt chỉ đạo các lực lượng chức năng ra quân, tập trung nguồn lực, tập trung triển khai thực hiện ngay các biện pháp cần thiết đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc từ ngày 7 - 30.5, thực hiện nghiêm các quy định pháp luật và xử lý nghiêm các vi phạm theo tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ.
Đợt ra quân lần này tiếp nối nhiều nỗ lực giải quyết tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Theo thông tin tại hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết công tác phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 diễn ra hồi tháng 1 vừa qua, năm 2025, cả nước phát hiện và xử lý gần 5.000 vụ hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Tình trạng xâm phạm bản quyền xảy ra khá phổ biến
ẢNH: CHỤP LẠI MÀN HÌNH
Đặc biệt, năm 2025, lực lượng công an đã triệt phá hệ thống "Xôi Lạc TV" - vốn nổi tiếng về tình trạng xâm phạm bản quyền các giải bóng đá. Liên quan vụ việc này, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Hưng Yên đã tiến hành khởi tố vụ án và khởi tố 30 bị can về các tội "Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan; tổ chức đánh bạc và đánh bạc". Việc triệt phá hệ thống "Xôi Lạc TV" được đánh giá là đã góp phần từng bước tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, khuyến khích sáng tạo, chuyển giao công nghệ và hình thành các ngành công nghiệp văn hóa có giá trị gia tăng cao.
Không những vậy, cơ quan chức năng còn hoàn thiện quy định pháp luật để xử lý triệt để các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Điển hình, Bộ Công an cuối tháng 3 đã đưa ra lấy ý kiến cho Dự thảo Nghị định về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Trong đó, Bộ Công an đề xuất các mức phạt về hành vi sử dụng không gian mạng, công nghệ thông tin, phương tiện điện tử xâm phạm trật tự xã hội nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Cụ thể, phạt từ 25 - 50 triệu đồng nếu kinh doanh các loại tài khoản dùng chung (Shared Accounts) của các dịch vụ nội dung số (Netflix, Spotify, YouTube Premium...) trái quy định của nhà cung cấp. Đây cũng là biện pháp quan trọng để phòng chống xâm phạm bản quyền trí tuệ. Bởi thực tế, hoạt động kinh doanh vừa nêu khá phổ biến ở Việt Nam, được quảng bá rộng rãi qua các mạng xã hội và các hội nhóm, diễn đàn công nghệ.
Đánh lận "chia sẻ kỹ năng" để thu lợi
Mặc dù công tác đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đã có nhiều chuyển biến tích cực, nhưng Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5.5 cũng xác định: "Việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn diễn biến phức tạp ở một số lĩnh vực, địa phương, tác động, ảnh hưởng lớn đến môi trường đầu tư, kinh doanh, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, tổ chức có liên quan...".
Qua đó, công điện nhấn mạnh cần "triệt phá các website và các tổ chức điều hành các website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, nhất là các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình lậu".
Đây là một thực tế đang diễn ra. Không chỉ các trang trực tuyến chuyên cung cấp dịch vụ "phim lậu" hay nhạc không có bản quyền, mà nhiều diễn đàn công nghệ lớn có lượng truy cập cao như Tinh Tế, VOZ, VNZoom… đang là các "hang ổ" xảy ra tình trạng xâm phạm sở hữu trí tuệ nghiêm trọng. Các diễn đàn này chia sẻ các sản phẩm "lậu" từ phim ảnh, game cho đến phần mềm. Hành vi xâm phạm bản quyền được núp bóng dưới dạng chia sẻ kiến thức, kỹ năng "công nghệ".
Đáng lo ngại hơn, không chỉ vi phạm bản quyền, các diễn đàn trên còn chia sẻ cả những sản phẩm bị cấm lưu hành tại Việt Nam. Trong đó có cả những game với nội dung xuyên tạc lịch sử Việt Nam. Hay nhiều phim có chứa hình ảnh "đường lưỡi bò" phi pháp vẫn còn tồn tại ở nhiều trang, diễn đàn công nghệ.
Theo một cựu quản trị viên của một diễn đàn công nghệ có lượng truy cập lớn, ngay cả khi cố gắng "báo hóa" bằng cách đưa tin để thu hút người truy cập, thì các chia sẻ vi phạm như trên vẫn chiếm đa số nội dung ở các diễn đàn bởi đó là nguồn thu hút lượng truy cập rất lớn. Và chỉ khi duy trì lượng truy cập cao thì các diễn đàn này mới có doanh thu từ quảng cáo để thu lợi. Điều này đã tồn tại hàng chục năm qua, với số lượng nội dung vi phạm rất lớn.
Với việc thu lợi và để xảy ra tình trạng trên, trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp điều hành các diễn đàn công nghệ trên là rất rõ ràng và cần phải xử lý nghiêm.
