Diễn biến thu ngân sách trong quý đầu năm nổi bật với sự bứt tốc của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Số thu ước đạt hơn 450 tỷ đồng, hoàn thành 72,58% dự toán cả năm và tăng tới 76,76% so với cùng kỳ năm 2025.
Mức tăng trưởng này vượt trội so với các khu vực khác, phần nào cho thấy khu vực FDI đang dần khẳng định vai trò trong cơ cấu nguồn thu.
Trong bối cảnh chi phí đầu vào toàn cầu vẫn biến động, đặc biệt là giá năng lượng, kết quả trên phản ánh năng lực thích ứng linh hoạt của các doanh nghiệp FDI.
Từ góc nhìn cấu trúc, sự tăng trưởng của khu vực FDI mang lại nhiều tín hiệu tích cực. Nhiều dự án đã bước qua giai đoạn đầu tư, chuyển sang vận hành ổn định và tạo ra nguồn thu thực chất cho ngân sách. Môi trường đầu tư của Nghệ An cũng đang dần cải thiện, tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì sản xuất, mở rộng quy mô.
Dẫu vậy, quy mô tuyệt đối của khoản thu này vẫn còn khiêm tốn trong tổng thể ngân sách, đồng nghĩa với việc dư địa để gia tăng đóng góp vẫn còn rộng mở.
Cùng với FDI, theo Thống kê tỉnh Nghệ An, thu từ hoạt động xuất, nhập khẩu ghi nhận mức tăng ấn tượng. Quý I ước đạt hơn 742 tỷ đồng, tương đương 40,14% dự toán và cao gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước.
Động lực quan trọng là hoạt động xuất, nhập khẩu sôi động kéo theo nguồn thu từ thuế tăng lên, góp phần đáng kể vào tổng thu ngân sách.
Số liệu Cục Hải quan (Bộ Tài chính) công bố cho thấy, trong quý I, xuất khẩu Nghệ An đạt hơn 1,076 tỷ USD, xếp thứ 17 toàn quốc; còn nhập khẩu đạt hơn 1,065 tỷ USD, đứng thứ 16 toàn quốc.
Đặt kết quả quý I vào kịch bản điều hành, có thể thấy tiến độ thu đang bám khá sát quỹ đạo dự kiến. Mức thực hiện 8.710 tỷ đồng, cao hơn khoảng 153 tỷ đồng so với kịch bản 3 tháng đầu năm (8.557 tỷ đồng) mà UBND tỉnh xây dựng.
Khoảng chênh lệch này mang lại dư địa nhất định cho điều hành, song chưa đủ lớn để tạo ra sự an tâm, nhất là khi áp lực thu thường dồn vào những tháng cuối năm.
Theo kịch bản, thu ngân sách 6 tháng đặt mục tiêu đạt 15.443 tỷ đồng, 9 tháng đạt 23.425 tỷ đồng và cả năm đạt 32.000 tỷ đồng, tăng 9,3% so với năm 2025.
Trong khi đó, mục tiêu phấn đấu đặt ra tại Chỉ thị số 09-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tập trung lãnh đạo, chỉ đạo hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội là 35.000 tỷ đồng, cao hơn 3.000 tỷ đồng so với kịch bản điều hành.
Khoảng cách này đặt ra yêu cầu phải tạo thêm các động lực tăng thu mới, đồng thời, khai thác hiệu quả hơn những nguồn thu hiện hữu.
Trong bối cảnh đó, việc đảm bảo tiến độ thu ngân sách cả năm đòi hỏi cách tiếp cận đồng bộ và linh hoạt. Giải pháp mang tính nền tảng là mở rộng cơ sở thu nội địa, nguồn thu chiếm cao nhất trong cơ cấu thu ngân sách.
Đặc biệt, cần quản lý hiệu quả hoạt động thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số; hướng dẫn hộ kinh doanh chuyển từ phương pháp khoán sang nộp thuế theo phương pháp kê khai để phát triển bền vững hơn; đồng thời, giúp cơ quan thuế thực hiện hiệu quả mục tiêu thu đúng, thu đủ.
Khu vực FDI cần tiếp tục được xác định là một trong những trụ cột tăng trưởng thu ngân sách, với yêu cầu trước mắt là đẩy nhanh tiến độ giải ngân để các dự án sớm đi vào sản xuất, tạo nguồn thu thực chất.
Về dài hạn, cần nâng cao chất lượng thu hút đầu tư theo hướng chọn lọc, ưu tiên các dự án có giá trị gia tăng cao, công nghệ hiện đại và khả năng đóng góp ổn định cho ngân sách, qua đó, củng cố nền tảng tăng trưởng bền vững.
Đối với hoạt động xuất, nhập khẩu, dư địa tăng trưởng vẫn còn nếu tận dụng tốt các hiệp định thương mại tự do và cải thiện năng lực logistics.
Việc giảm chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian thông quan sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh, qua đó, tạo thêm nguồn thu cho ngân sách.
Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thuế và hải quan đóng vai trò quan trọng trong việc vừa tạo thuận lợi, vừa đảm bảo kỷ cương thu ngân sách.
Kết quả thu ngân sách quý I năm 2026 tạo nền tảng tích cực, tuy nhiên, từ con số đạt được đến mốc 32.000 tỷ đồng theo kịch bản và định hướng phấn đấu 35.000 tỷ đồng còn là quãng đường dài, đòi hỏi nỗ lực liên tục, nhất quán và có trọng tâm.
