(hoinhabaonghean.vn) - Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính, việc triển khai thí điểm chuyển nhượng kết quả giảm phát thải và quản lý tài chính thỏa thuận chi trả giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung Bộ (ERPA) được xem là bước tiến quan trọng của ngành lâm nghiệp. Tuy nhiên, để chương trình này thực sự đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả, truyền thông nói chung và các cơ quan báo chí nói riêng đóng vai trò như các “nhịp cầu” không thể thiếu để đưa ERPA đến gần hơn với người dân và chủ rừng.
Tại Nghệ An - địa phương có diện tích rừng tự nhiên lớn nhất khu vực Bắc Trung Bộ với hơn 790 nghìn ha rừng tự nhiên, việc triển khai ERPA có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. ERPA không chỉ đơn thuần là một cơ chế tài chính, mà còn là một cách tiếp cận mới trong quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững, gắn trách nhiệm với quyền lợi. Theo đó, các chủ rừng, cộng đồng dân cư, hộ gia đình khi tham gia bảo vệ và phát triển rừng, góp phần giảm phát thải sẽ được chi trả từ nguồn tài chính carbon. Kế hoạch chia sẻ lợi ích từ ERPA mang tính khuyến khích rõ ràng, nhưng lại khá mới mẻ về nội dung và cơ chế vận hành.
Chính vì vậy, truyền thông trở thành yếu tố then chốt trong việc đưa chương trình ERPA đến với người dân và chủ rừng. Nếu không được truyền tải đầy đủ, dễ hiểu và sát thực tế, chính sách dù tốt đến đâu cũng khó tiếp cận được người dân, đặc biệt là các cộng đồng vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện tiếp cận thông tin còn nhiều hạn chế. Thực tế cho thấy, ở nhiều địa phương, không ít chủ rừng là hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng vẫn còn mơ hồ về ERPA, chưa hiểu rõ trách nhiệm cũng như quyền lợi mà mình được hưởng như thế nào, quy trình nhận chi trả được thực hiện ra sao.
Xác định truyền thông là cầu nối đưa ERPA đến với người dân và chủ rừng, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Nghệ An đã tập trung tham mưu, tổ chức thực hiện công tác tuyên truyền nhằm đưa ERPA đến gần hơn với bản làng. Gần 50 lớp tập huấn, tuyên truyền đã được tổ chức tại các địa phương hưởng lợi từ ERPA; Hơn 20 hội nghị, hội thảo được triển khai cùng hàng loạt tin, bài, phóng sự trên các báo, đài trung ương và địa phương. Các sản phẩm truyền thông như áo mưa, bình giữ nhiệt, mũ bảo hiểm, kẹp file... được thiết kế và phát hành rộng rãi, tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng. Các thông tin, văn bản hướng dẫn và kết quả thực hiện chương trình cũng được cập nhật thường xuyên trên Website của Quỹ để người dân và các đơn vị liên quan dễ dàng tiếp cận.
Truyền thông không chỉ mang tính một chiều mà đang chuyển dần sang hướng đối thoại. Tại các Hội nghị tập huấn, tuyên truyền không đơn thuần là phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật mà người dân còn được nêu ý kiến cá nhân, được đặt câu hỏi: Ai được hưởng lợi? Điều kiện để nhận tiền là gì? Cách thức nhận tiền ra sao? Trách nhiệm đi kèm quyền lợi như thế nào?... Khi người dân được lắng nghe, được giải thích và được hưởng lợi, niềm tin đối với chương trình cũng được củng cố, tạo nền tảng cho việc thực hiện lâu dài và bền vững.
Sau hơn 3 năm triển khai, những kết quả đạt được đã cho thấy hiệu quả thiết thực của chương trình. Hơn 30 nghìn chủ rừng là hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư thôn bản được nhận tiền ERPA, trong đó phần lớn là người dân miền núi, vùng cao có hoàn cảnh khó khăn, góp phần cải thiện đời sống của người dân. Gần 1000 lượt cộng đồng dân cư tham gia hoạt động quản lý rừng với chủ rừng là tổ chức, trong đó đa số các cộng đồng là đồng bào dân tộc thiểu số.
Các cộng đồng được nhận hỗ trợ sinh kế với số tiền tối đa 50 triệu đồng/năm, phục vụ xây dựng, nâng cấp, cải tạo cho các công trình sử dụng chung như nhà văn hoá, đường giao thông, hệ thống chiếu sáng… đã góp phần nâng cao cơ sở hạ tầng, cải thiện đời sống văn hoá, tinh thần của người dân; Các cộng đồng nhận khoán bảo vệ rừng có thêm nguồn kinh phí từ rừng để chi tiêu cải thiện đời sống, khuyến khích ý thức bảo vệ rừng của cộng đồng sống gần rừng.
Từ những kinh nghiệm và bài học rút ra sau quá trình thí điểm ERPA, Chính phủ đã ban hành Nghị định 180/2026/NĐ-CP về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ các-bon của rừng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường tín chỉ các-bon rừng tại Việt Nam. Thời gian tới, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh truyền thông cả về nội dung lẫn hình thức, chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền. Đồng thời, tận dụng các nền tảng công nghệ số để cùng với các cơ quan báo chí trên địa bàn tỉnh lan tỏa thông tin rộng rãi hơn nhằm đưa dịch vụ các-bon rừng đi sâu vào cuộc sống, góp phần xây dựng mô hình quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững trên địa bàn tỉnh.
Nghệ An có hơn 790 nghìn ha rừng tự nhiên
Chính vì vậy, truyền thông trở thành yếu tố then chốt trong việc đưa chương trình ERPA đến với người dân và chủ rừng. Nếu không được truyền tải đầy đủ, dễ hiểu và sát thực tế, chính sách dù tốt đến đâu cũng khó tiếp cận được người dân, đặc biệt là các cộng đồng vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện tiếp cận thông tin còn nhiều hạn chế. Thực tế cho thấy, ở nhiều địa phương, không ít chủ rừng là hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng vẫn còn mơ hồ về ERPA, chưa hiểu rõ trách nhiệm cũng như quyền lợi mà mình được hưởng như thế nào, quy trình nhận chi trả được thực hiện ra sao.
Xác định truyền thông là cầu nối đưa ERPA đến với người dân và chủ rừng, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Nghệ An đã tập trung tham mưu, tổ chức thực hiện công tác tuyên truyền nhằm đưa ERPA đến gần hơn với bản làng. Gần 50 lớp tập huấn, tuyên truyền đã được tổ chức tại các địa phương hưởng lợi từ ERPA; Hơn 20 hội nghị, hội thảo được triển khai cùng hàng loạt tin, bài, phóng sự trên các báo, đài trung ương và địa phương. Các sản phẩm truyền thông như áo mưa, bình giữ nhiệt, mũ bảo hiểm, kẹp file... được thiết kế và phát hành rộng rãi, tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng. Các thông tin, văn bản hướng dẫn và kết quả thực hiện chương trình cũng được cập nhật thường xuyên trên Website của Quỹ để người dân và các đơn vị liên quan dễ dàng tiếp cận.
Một số sản phẩm truyền thông về ERPA
Tại các xã được chi trả ERPA, các chủ rừng là tổ chức cũng đã tích cực phối hợp với các Hạt Kiểm lâm, UBND xã tổ chức các buổi tuyên truyền trực tiếp tại thôn, bản; sử dụng hệ thống loa phát thanh, pano, áp phích, tờ rơi... Nội dung ERPA cũng được lồng ghép trong các cuộc họp dân, sinh hoạt cộng đồng.Truyền thông không chỉ mang tính một chiều mà đang chuyển dần sang hướng đối thoại. Tại các Hội nghị tập huấn, tuyên truyền không đơn thuần là phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật mà người dân còn được nêu ý kiến cá nhân, được đặt câu hỏi: Ai được hưởng lợi? Điều kiện để nhận tiền là gì? Cách thức nhận tiền ra sao? Trách nhiệm đi kèm quyền lợi như thế nào?... Khi người dân được lắng nghe, được giải thích và được hưởng lợi, niềm tin đối với chương trình cũng được củng cố, tạo nền tảng cho việc thực hiện lâu dài và bền vững.
Hội nghị tuyên truyền về ERPA tại xã Hữu Kiệm - tỉnh Nghệ An
Năm 2026, ERPA cũng được lan toả đến đối tượng là các em học sinh Trung học cơ sở, thế hệ tương lai của đất nước thông qua Hội thi “Rung chuông vàng”. Những nội dung tưởng chừng khô khan, nhưng được chuyển tải bằng hình thức sinh động, gần gũi, góp phần giúp các em hiểu rõ hơn về lợi ích của việc bảo vệ rừng trong bối cảnh biến đổi khí hậu và lợi ích từ tín chỉ carbon.Sau hơn 3 năm triển khai, những kết quả đạt được đã cho thấy hiệu quả thiết thực của chương trình. Hơn 30 nghìn chủ rừng là hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư thôn bản được nhận tiền ERPA, trong đó phần lớn là người dân miền núi, vùng cao có hoàn cảnh khó khăn, góp phần cải thiện đời sống của người dân. Gần 1000 lượt cộng đồng dân cư tham gia hoạt động quản lý rừng với chủ rừng là tổ chức, trong đó đa số các cộng đồng là đồng bào dân tộc thiểu số.
Các cộng đồng được nhận hỗ trợ sinh kế với số tiền tối đa 50 triệu đồng/năm, phục vụ xây dựng, nâng cấp, cải tạo cho các công trình sử dụng chung như nhà văn hoá, đường giao thông, hệ thống chiếu sáng… đã góp phần nâng cao cơ sở hạ tầng, cải thiện đời sống văn hoá, tinh thần của người dân; Các cộng đồng nhận khoán bảo vệ rừng có thêm nguồn kinh phí từ rừng để chi tiêu cải thiện đời sống, khuyến khích ý thức bảo vệ rừng của cộng đồng sống gần rừng.
Công trình nhà văn hoá cộng đồng bản Hợp Tiến, xã Châu Hồng được hỗ trợ từ nguồn kinh phí ERPA
Có thể nói, truyền thông đã giúp chuyển hóa một chương trình mang tầm quốc tế như ERPA thành những hành động cụ thể ở cơ sở. Khi người dân hiểu, họ sẽ đồng hành; khi người dân tin tưởng, họ sẽ gắn bó lâu dài và có trách nhiệm với công tác quản lý và bảo vệ rừng. Nguồn lực từ ERPA không chỉ góp phần cải thiện đời sống người dân mà còn nâng cao ý thức bảo vệ rừng, tạo động lực để cộng đồng chủ động tham gia tuần tra, ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng. Đây cũng là cơ sở quan trọng để Nghệ An thực hiện mục tiêu phát triển lâm nghiệp bền vững, góp phần cùng cả nước thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.Từ những kinh nghiệm và bài học rút ra sau quá trình thí điểm ERPA, Chính phủ đã ban hành Nghị định 180/2026/NĐ-CP về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ các-bon của rừng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường tín chỉ các-bon rừng tại Việt Nam. Thời gian tới, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh truyền thông cả về nội dung lẫn hình thức, chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền. Đồng thời, tận dụng các nền tảng công nghệ số để cùng với các cơ quan báo chí trên địa bàn tỉnh lan tỏa thông tin rộng rãi hơn nhằm đưa dịch vụ các-bon rừng đi sâu vào cuộc sống, góp phần xây dựng mô hình quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững trên địa bàn tỉnh.
P.V
